İşyerinde Çalışan Kardeşler Arasında Mal Paylaşımı
Faahfaahinta Su'aasha
"Hocam biz üç erkek kardeşiz. Ben ve küçüğüm yirmi yıldır çalışıyoruz. Babamla beraberiz, en küçük kardeşimle aramda sekiz yaş var. Okumadı çalışma hayatını başka yerlerde de beceremedi. Üç, dört senedir düzgün olarak gelmese de bizim yanımızda da sebatlı çalışmıyor. Bizim de buna gönlümüz olmuyor. Kazanılan mal, para v.s. bunları aramızda nasıl paylaşabiliriz? Allah razı olsun."
Açıklama
İşyerinde birlikte çalışan kardeşler arasında mal paylaşımı, İslam hukukunda adalet ve hakkaniyet çerçevesinde ele alınması gereken önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ortak mal ve kazançlarda hak sahiplerinin emeği ve katkısı esas alınarak paylaşım yapılmalıdır. Çalışmayan veya katkısı az olan kardeşin hakkı, diğer kardeşlerin rızası ve adalet ölçüsünde değerlendirilir. Ancak miras dışında, ortak kazançta hakkaniyetle hareket etmek esastır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de adalet ve hakkaniyetle ilgili genel prensipler belirtilmiştir:
"Allah size emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa, 4/58)
"Ey iman edenler! Kendinizin aleyhine bile olsa, adaletle şahitlik edin." (Nisa, 4/135)
Hz. Peygamber (sav) de adalet ve hakkaniyetle ilgili birçok hadis rivayet etmiştir. Örneğin;
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sizin durumunuzda, üç kardeş arasında işyerinde kazanılan malın paylaşımı, emeğin ve katkının ölçülmesiyle yapılmalıdır. Yirmi yıldır düzenli çalışan siz ve küçük kardeşinizin emeği daha fazladır. Diğer kardeşinizin çalışma düzeni ve katkısı az olduğundan, onun hakkı diğerlerinden farklı değerlendirilmelidir.
Ancak İslam’da kardeşlik ve yardımlaşma önemlidir. Çalışmayan kardeşin durumunu göz önünde bulundurarak, ona da makul bir pay bırakmak aile huzuru için faydalı olabilir. Bu, onun geçimini sağlamak veya iş hayatına teşvik etmek için bir vesile olabilir.
Bu konuda ortak bir anlaşma yapmak, hakkaniyetli ve şeffaf bir paylaşım planı oluşturmak önemlidir. Kazanılan malın hangi oranda paylaştırılacağı, herkesin rızasıyla belirlenmelidir. Eğer anlaşmazlık olursa, bir alim veya adil bir kişi arabuluculuk yapabilir.
Unutulmamalıdır ki, miras hukuku farklıdır ve miras payları Kur'an ve sünnetle belirlenmiştir. Ancak işyerinde kazanılan mal, ortak emek ve anlaşmaya bağlıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde, emeğin paylaştırılması esas alınır. Bazı görüşlerde, çalışmayan kardeşe az da olsa bir pay verilmesi aile bağlarının korunması açısından tavsiye edilir. Ancak bu, zorunlu değildir ve tarafların anlaşmasına bağlıdır.
Sonuç
İşyerinde kazanılan malı paylaşırken emeği ve katkıyı göz önünde bulundurarak adaletli bir paylaşım yapınız. Çalışmayan kardeşin durumunu da nazara alarak, aile bağlarını zedelemeden ortak bir çözüm bulunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.