İşimizde Kibir ve Riya

Açıklama

Kibir ve riya, kalpteki tehlikeli hastalıklardandır ve kişinin amellerinin samimiyetini etkiler. Helal kazanç ise İslam'da büyük önem taşır ve hem zahir hem batın yönleriyle değerlendirilmelidir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre kibir, Allah'a karşı büyüklük taslamak ve başkalarını küçümsemek anlamına gelir ve haramdır. Riya ise ibadetlerde veya hayır işlerinde Allah rızası dışında başkalarının beğenisini kazanmak için yapılan gösteriştir ve büyük günahtır. İyi bir işten dolayı övülüp mutlu olmak kibir sayılmaz, ancak bu duygunun kalpte büyüyüp başkalarını küçümsemeye dönüşmesi kibir olur. Helal kazanç ise, İslam'ın belirttiği usullere uygun olan kazançtır; haram yollarla elde edilen kazanç helal olmaz.

Deliller

Kibir ve riya ile ilgili Kur'an ve hadislerden bazı deliller şunlardır:

“Allah kibirlenenleri sevmez.” (Lokman, 31/18)

“Kim amellerini Allah'tan başkası için yaparsa, onun karşılığı boşa çıkar.” (Hadis, Buhari, İman 21)

“Riya, kalpteki gizli şirk gibidir.” (İbn Mace, Zühd 34)

Helal kazançla ilgili Kur'an ayeti:

“Ey iman edenler! Helal ve temiz olan şeylerden yiyin.” (Bakara, 2/172)

Detaylı Açıklama

Kardeşim, kalbinde kibir veya riya olup olmadığını anlamak için samimi bir muhasebe yapmak gerekir. Kibir, kişinin kendini başkalarından üstün görmesi ve Allah'ın emirlerine karşı gelmesiyle ortaya çıkar. Riya ise ibadet veya hayır işlerinde insanların takdirini kazanmak için yapılan davranışlardır. Örneğin, namaz kılarken veya sadaka verirken insanların gözü önünde yapıp beğeni beklemek riya olur. Ancak yapılan işten dolayı övülmek ve bu övgüye sevgi duymak doğal bir insani duygudur; bu, kibir değildir. Önemli olan bu duygunun kalpte büyüyüp başkalarını küçümsemeye dönüşmemesidir.

Helal kazanç konusunda ise, kazancın kaynağına dikkat etmek gerekir. Kazanç, faiz, hırsızlık, yalan, hile, haram ticaret gibi yollarla elde edilmemelidir. Zahiren, kazancın helal olup olmadığını anlamak için işin kaynağına, yapılan işin İslam'a uygunluğuna bakılır. Batınen ise kişinin kalbinde kazancını helal ve temiz görmesi, Allah'ın rızasını gözetmesi önemlidir. Kazanç helal ise kalp huzurlu olur, aksi halde vicdanda rahatsızlık hissedilir.

Günümüzde iş hayatında helal kazanç için dikkat edilmesi gerekenler; işin İslam'a uygun olması, faizden uzak durmak, haksız kazançtan kaçınmak, iş ahlakına riayet etmek ve malın temiz yollardan elde edilmesidir. Ayrıca kazancın zekâtını vermek de helal kazancın bereketini artırır.

Diğer Görüşler

Şafii ve Malikî mezheplerinde de kibir ve riya aynı şekilde büyük günahlar arasında sayılır. Bazı alimler, riya konusunda daha hassas davranarak, ibadetlerdeki küçük gösterişlerin bile kalpte büyük zararlar verebileceğini belirtmişlerdir. Helal kazanç konusunda ise tüm mezhepler, kazancın kaynağına ve yöntemine büyük önem verir.

Sonuç

Kardeşim, yaptığın işlerde samimi olmaya, kalbini sürekli kontrol etmeye çalış. İyi amellerde övülmek doğal ama kibir ve riya duygularına kapılmaktan kaçın. Kazancının helal olmasına dikkat et, işini İslam ahlakına uygun yap ve Allah rızasını gözet. Böylece hem kalbin hem kazancın temiz olur.