İsim değiştirip Esma’ül Hüsna’dan isim koymak caiz midir?

Açıklama

İsim değiştirme ve Esma’ül Hüsna’dan isim koyma konusu, hem kişisel hem de dini açıdan önemli bir meseledir. İsim, insanın kimliğini ve kişisel değerini yansıtır; İslam’da da isimlerin anlamı ve seçimi önemlidir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, kişinin isminde sakınca olmayan, güzel ve anlamlı isimleri kullanması caizdir. İsim değiştirmek, özellikle zorunluluk veya meşru bir sebep varsa, caizdir. Esma’ül Hüsna’dan isim koymak ise, Allah’ın isimlerinin anlamına ve mahiyetine uygun şekilde olursa, yani Allah’a mahsus isimler dışında, örneğin “Rahman” yerine “Abdurrahman” gibi isimler tercih edilirse caizdir.

Deliller

Kur’an-ı Kerim’de isimlerin önemine işaret eden ayetler vardır:

"Ey Âdemoğulları! Biz size bir elbise verdik ki, ayıplarınızı örtsün ve takva elbisesi işte budur. İşte bunda düşünüp öğüt alanlar için ayetler vardır." (A’raf, 7/26)

Hz. Peygamber (s.a.v) isimlerin güzel konulmasını teşvik etmiştir:

"Sizden biri güzel isimler koysun, çünkü kıyamet günü insanlar isimleriyle ve babalarının isimleriyle çağrılırlar." (Tirmizi, Edeb, 44)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, isminde alay konusu olma durumu kişinin psikolojisini ve sosyal hayatını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle mahkeme yoluyla isim değiştirmek, meşru ve makul bir sebeple yapılmışsa dinen sakıncası yoktur. Ahirette kişinin ismiyle çağrılması, kişinin dünyada kullandığı ismiyle anılması anlamındadır; isim değişikliği bu durumu değiştirmez, önemli olan kişinin niyetidir.

Esma’ül Hüsna’dan isim koyarken dikkat edilmesi gereken husus, Allah’a özel isimlerin (örneğin El-Ehad, El-Khaliq) doğrudan isim olarak verilmemesi, ancak bu isimlerin türevlerinin (Abdülrahman, Abdülkadir gibi) kullanılmasıdır. Çünkü Allah’ın isimleri O’na mahsustur ve kulların doğrudan bu isimleri taşıması uygun görülmez. Ancak bu isimlerin anlamını taşıyan ve Allah’a kulluk ifade eden isimler caizdir ve sevap kazandırır.

Günümüzde isim seçimi, kişinin sosyal çevresi ve psikolojisi göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. İslam, kolaylaştırmayı emreder; zorlaştırmaktan kaçınmak gerekir.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Malikî mezheplerinde de isim değiştirmek meşru sebeple caizdir. Hanbeli mezhebinde ise Allah’a mahsus isimlerin doğrudan kullanılması kesinlikle yasaktır. Bu konuda ihtilaf yoktur, ortak kanaat Allah’a mahsus isimlerin doğrudan kullanılmaması yönündedir.

Sonuç

İsim değiştirmek, özellikle zorunlu ve meşru sebepler varsa Hanefi mezhebine göre caizdir. Esma’ül Hüsna’dan isim koyarken Allah’a özel isimleri doğrudan kullanmaktan kaçınılmalı, onların türevleri tercih edilmelidir. İsim seçerken hem dini ölçülere hem de sosyal hayata dikkat edilmelidir.