İnternetten kredi kartı ile yapılan alışverişin iptal olmasıyla paranın faiz işleyen bir bankaya iade edilmesi caiz mi?
جزئیات سؤال
"Firmaların büyük çoğunluğu POS cihazı veya internet satışı aracılığı ile müşterilerinin kredi kartlarından veya banka kartlarından para çekiyor. Bu şekilde yapılan ticaretle ilgili cevaplarınız sitenizde mevcut. Bu ticaret beraberinde şunu getiriyor hocam. Satış iptal olup müşterinin parası geri yatırılacağı zaman, para elden değil de hangi yolla alındıysa o şekilde iade ediliyor. Kredi kartından çekildi ise kredi kartına geri yatırılıyor, hesap kartından çekildi ise hesabına geri yatırılıyor. Yani müşterinin faizci bir banka hesabında parası varsa ve biz oradan parasını çektiysek alışveriş iptal olduğunda da parayı geri oraya yatırıyoruz. Özellikle müşteriyle hiç muhatap olunmayan internet satışları bu şekilde yürüyor. Zaten müşterinin parayı elden almak yerine hesabına geri yatırılması isteği yaygın bir istek. Bu durumda satışı yapan firmanın iptal olan satışın parasını müşterinin banka hesabına geri ödemesi sakıncalı mı? Ben işin internet tarafında bu geri ödeme işlemlerinde görev yaptığım zaman vebale girmiş olur muyum hocam? Kendi firmam olsa şüphede kalmamak adına parayı elden iade ederim ama başkasının işinde çalıştığım için paranın nasıl geri yatırılacağı kararını ben vermiyorum ve firmaların kahir ekseriyeti -bazı dindar olanları da dâhil- buna dikkat etmiyor."
Açıklama
İnternetten kredi kartı veya banka kartı ile yapılan alışverişlerde, satışın iptal olması durumunda paranın müşterinin banka hesabına iade edilmesi durumu, günümüz ticaretinde sıkça karşılaşılan bir durumdur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, alışveriş iptal olduğunda müşterinin ödediği para, faiz işlemeyen veya işleyen bir banka hesabına geri yatırılırsa, bu durumun kendisi caizdir. Çünkü burada faiz almak veya vermek söz konusu değildir; sadece asıl para iade edilmektedir. Satıcı, müşterinin parasını iade etmekle yükümlüdür ve bu iade, paranın geçtiği yol üzerinden yapılabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili kesin yasaklar bulunmaktadır, ancak burada faiz almak veya vermek değil, asıl paranın iadesi söz konusudur:
"Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir; bu yüzden onları uyarın ki, iman etsinler ve Allah'tan bağışlanma dilesinler." (Bakara, 2:275)
Burada faiz almak yasaklanmıştır, fakat para iadesi faiz değildir. Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari)
Bu da ticarette kolaylık ve müşteri haklarının korunması gerektiğini gösterir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, günümüzde ticaretin büyük kısmı banka ve kredi kartları üzerinden yapılmaktadır. Alışveriş iptal olduğunda, paranın müşterinin hesabına iade edilmesi, işlemin doğası gereği normaldir. Burada faizle ilgili bir işlem yoktur, sadece müşterinin hakkı olan para geri verilmektedir. Satıcı veya işlem yapan kişi, parayı iade etmekle yükümlüdür ve bu iade, müşterinin talebi doğrultusunda genellikle aynı yolla yapılır. Eğer müşteri parayı elden almak isterse bu da mümkündür, ancak günümüz şartlarında elektronik iade yaygın ve pratik bir yöntemdir.
İade edilen para, müşterinin hesabında faiz işleyen bir banka hesabında olsa bile, satıcı veya iade işlemini yapan kişi bu durumdan sorumlu değildir. Çünkü burada amaç faiz almak değil, hakkı iade etmektir. Bu nedenle, görev yaptığınız işte paranın iadesi sırasında vebal altında kalmazsınız. Ancak mümkünse, faiz işlemeyen hesapların tercih edilmesi tavsiye edilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de asıl para iadesi faiz kapsamına girmez ve caizdir. Ancak bazı alimler, mümkünse faiz işlemeyen hesapların tercih edilmesini tavsiye ederler.
Sonuç
Sonuç olarak, internetten yapılan alışverişin iptalinde paranın müşterinin banka hesabına iadesi, faiz işleyen banka hesabına olsa bile, Hanefi mezhebine göre caizdir ve görev yapan kişi vebal altında kalmaz. Kolaylık ve hakkaniyet esas alınmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
