İnternetten Dosya İndirmek Üzerine
جزئیات سؤال
"Selamünaleyküm. İnternetten dosya indirmek üzerine size birkaç soru yöneltilmiş fakat ben durumu biraz daha derinlemesine açarak size tekrar sormak istiyorum hocam. Çünkü aktif olarak internet kullanıyorum ve bilinçli olarak bir harama bulaşmak istemiyorum. İnternete verilen dosyalar 3 şekilde veriliyor.Bunlardan birincisi; Bir kişi ilgili ürünü ücreti mukabilinde alıyor ve internete veriyor. İkincisi; Firmaların kendi bünyesinde bulunan ve firmanın aleyhinde düşüncelere sahip olan bir kişi henüz ürün piyasaya sürülmeden internete veriyor. Üçüncüsü ise firmalar ürünü tedarikçi firmalara dağıtıyorlar ve çıkış günü geldiğinde tezgâhlara koyulmasını söylüyorlar. Fakat tedarikçiler bu ürünün henüz çıkış tarihi gelmeden (tahminimce) normal bedelinden daha yüksek bir fiyata belirli kişilere satıyorlar ve onlar da bunu internete koyuyorlar. Hocam bu ürünlerden kastım film,oyun vs. yani mütekavvim olmayan mallar. Bu şartlarda internetten indirme hakkında fikriniz nedir? Haram mıdır, kul hakkı mıdır?Bir de gençliğimde dinlediğim bir sanatçının korsan albümlerini indirmiştim, fakat bu şahıs alenen albümlerimi indirenlere "hakkımı haram ediyorum" diye bir açıklamada bulunmuş. Bu şarkılar benim üzerimde hak mıdır? Ne yapmam gerekir? Allah'ın rahmet ve bereketi üzerinize olsun."
Açıklama
İnternetten film, oyun gibi dijital ürünlerin indirilmesi ve paylaşılması günümüzde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu konuda İslam hukuku, mal hakkı, kul hakkı ve haramlık açısından değerlendirme yapar.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir malın sahibi izni olmadan o malı almak, kullanmak veya çoğaltmak kul hakkına girer ve haramdır. İnternetten ücretli ya da ücretsiz olarak izinsiz indirilen dijital ürünler de bu kapsamdadır. Dolayısıyla, izinsiz indirilen veya paylaşılan dijital ürünler haramdır ve kul hakkı söz konusudur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve haklara saygı ile ilgili ayetler bu konuda temel delildir:
"Mallarınızı aranızda haksız yere yemeyin ve onları yoksullara vermeyin." (Nisa Suresi, 4:29)
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin, ancak karşılıklı rıza ile ticaret yapın." (Nisa Suresi, 4:29)
Hz. Peygamber (sav) de kul hakkının çok büyük günah olduğunu belirtmiştir:
"Kul hakkı, Allah'a şirk koşmaktan sonra en büyük günahtır." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
İnternetten indirilen dijital ürünler, fiziksel olmayan ancak emek ve hak sahibi bulunan mal varlıklarıdır. Bir kişi ya da firma, emek vererek film, oyun, müzik gibi eserler üretir ve bunların satışından gelir elde eder. Bu ürünlerin izinsiz paylaşılması veya indirilmesi, sahibinin hakkını gasp etmek anlamına gelir. Ücretli olarak satılan ürünlerin izinsiz paylaşılması, kul hakkı ihlalidir ve haramdır.
Soruya konu olan üç durum da farklı şekillerde kul hakkı ihlalini içerir:
- Ücret karşılığı alınan ve izinsiz paylaşılan ürünler: Sahibinin izni olmadan paylaşılması ve indirilmesi haramdır.
- Henüz piyasaya sürülmeden izinsiz internete verilen ürünler: Bu durum haksız kazanç ve kul hakkı ihlalidir, haramdır.
- Tedarikçilerin erken ve yüksek fiyatla satması ve sonrasında ürünün internete düşmesi: Bu da haksız kazanç ve kul hakkı ihlalidir.
Gençlikte indirilen korsan albümler konusunda ise, sanatçının hakkını helal etmesi önemli bir kolaylıktır. Ancak mümkünse o dönemde haksızlık yapılan kişilere veya kurumlara helallik dilemek, pişmanlık göstermek ve bundan sonra hak sahibinin izni olmadan indirmemek gerekir.
Günümüzde dijital ürünlerin yasal yollarla temin edilmesi, hem kul hakkından kaçınmak hem de emeğe saygı göstermek açısından önemlidir. Ayrıca, korsan ürünlerin indirilmesi ekonomik zarara yol açar ve toplumda adaletsizliği artırır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak kul hakkı ve izinsiz mal kullanımı konusunda Hanefi mezhebi ile paralel görüştedir. Ancak bazı çağdaş alimler, özellikle ücretsiz ve telif hakkı olmayan eserlerde farklı değerlendirmeler yapabilmektedir. Fakat ücretli ve emek ürünü olan dijital içeriklerde izinsiz indirme ve paylaşımın haram olduğu konusunda ittifak vardır.
Sonuç
Değerli Müslüman, internetten ücretli veya izinsiz dijital ürünleri indirmek kul hakkına girer ve haramdır. Sanatçıların hakkını gözetmek, emeğe saygı göstermek için yasal yollarla ürünleri temin ediniz. Geçmişte yapılan hatalar için helallik almak ve bundan sonra dikkatli olmak en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
