İmha edilecek ürünü almak caiz midir?
Savol tafsilotlari
"Hocam, bir arkadaşım yerel bir mağazanın imha edilecek ürünlerinin kargoculuğunu yapıyor. Ürünleri imhaya götürürken de içinden ihtiyacı olanı ya da hoşuna giden bir kaç parça eşyayı alıyor. Bana da birkaç parça eşya hediye etti ama ben haram mı, helal mi, caiz mi, değil mi bu işin boyutunu bilmediğim için kullanmaktan çekindim. Bunun hükmü nedir hocam?"
Açıklama
İmha edilecek ürünlerin alınması konusu, malın sahibi ve malın durumu açısından değerlendirilmesi gereken bir meseledir. Burada önemli olan, ürünlerin imha edilme sebebi ve sahibinin rızasıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sahibinin izni olmadan başkasına ait malları almak caiz değildir. Eğer ürünler mağaza tarafından imha edilmek üzere ayrılmış ve sahibinin izniyle imha ediliyorsa, bu mallardan izinsiz almak hırsızlık hükmüne girer. Ancak mağaza yetkilisinin izni veya açık rızası varsa, bu ürünleri almak caiz olur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve mülk sahibinin hakkına saygı gösterilmesi emredilmiştir:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin; ancak ticaret yoluyla karşılıklı rıza ile olursa başka." (Nisa, 4/29)
Hz. Peygamber (s.a.v) de hırsızlık ve izinsiz mal almaya karşı uyarıda bulunmuştur:
"Mümin müminin malına zarar vermez." (Buhari, Edeb 27)
Detaylı Açıklama
Günümüzde mağazalar, satılamayan veya bozulmaya yüz tutmuş ürünleri imha etmek üzere ayırabilir. Bu ürünlerin imhası mağaza sahibinin kararıdır. Eğer ürünler imha edilmek üzere ayrılmışsa ve mağaza yetkilisi bu ürünlerden alınmasına izin vermişse, bu ürünleri almak ve kullanmak caizdir. Ancak izinsiz almak, mal sahibinin hakkını ihlal etmek olur ve haramdır.
Arkadaşınızın kargoculuk yaparken bu ürünlerden alması, mağaza yetkilisinin bilgisi ve izni dahilindeyse, size hediye ettiği ürünleri kullanmanızda bir sakınca yoktur. Fakat bu konuda kesin bilgi sahibi olunmadan hareket edilmemeli, mağaza yetkilisinden izin alınmalıdır.
Bu tür durumlarda, mal sahibinin rızası ve izni temel kriterdir. Aksi halde, malı izinsiz almak hırsızlık sayılır ve İslam hukuku açısından caiz değildir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak mal sahibinin izni olmadan mal almak haramdır görüşündedir. Ancak bazen ürünlerin tamamen değersiz hale gelmesi ve sahibinin bunları dağıtması veya hediye etmesi durumunda farklı yorumlar olabilir. Bu da iznin varlığına bağlıdır.
Sonuç
Değerli Müslüman, imha edilecek ürünleri almak ancak mal sahibinin izniyle caizdir. Arkadaşınızın size verdiği ürünlerin mağaza yetkilisinin izniyle alınmış olduğundan emin olunuz. Aksi halde kullanmanız uygun olmaz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
