İlacı Başkasının Karnesine Yazdırarak Almak Caiz mi?
جزئیات سؤال
"Bazı hastaların Bağkur'a borcu olduğu için veya sigortası olmadığı için ya da başka sebeplerle ilacını devlet ödemiyor. O hastaların resmiyette ilaçlarını para ile almaları lazım. Ama bazı eczacı kalfaları onlara yardımcı olmak için ilaçlarını ücretsiz veriyor ve sonra o ilacı kendi üzerine yazdırıp devletten parasını alıyor. Bu caiz midir? Bir vatandaşın ilacını başkasının karnesine yazdırması kul hakkına girer mi? Ya da sosyal güvencesi olmayan birinin, sigortası olan birisinin karnesi ile muayene olup ilaç alması caiz midir?
Müslüman, kâğıt üzerinde hile ile iş yapmaz. Eğer bir zulüm görüyorsa mesela, herkese verilen ona verilmiyorsa onu gidermek için çalışır, çeşitli yollara başvurabilir. Bunun dışında hile yapan ve hileye alet olan vebal altındadır."
Açıklama
İlacın başkasının sağlık karnesine yazdırılması ve bu yolla devletin ilaç bedelinin alınması, hukuki ve ahlaki açıdan önemli sorular doğurmaktadır. Bu durum, hem sosyal güvenlik sistemine hem de bireylerin haklarına ilişkin meseleler içerir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, başkasının sağlık karnesine ilaç yazdırmak ve bu yolla devletin ilaç bedelini almak, hile ve kul hakkı kapsamına girer ve caiz değildir. Bu tür davranışlar, başkalarının hakkını gasp etmek anlamına gelir ve haramdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de kul hakkının önemine dair birçok ayet bulunmaktadır:
"Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse, ya hayır söylesin ya da sussun." (Bakara, 2/283)
"Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennemden koruyun." (Tahrim, 66/6)
Hadis-i şerifte ise Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur:
"Müminin malına haksız yere el koyan, kıyamet gününde Allah'ın gazabına uğrar." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sosyal güvenlik sistemleri devlet tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde işler. Bir kişinin sigortası yoksa veya borcu varsa, bu kişinin ilaçlarını başkasının karnesine yazdırarak almak, sistemde hile yapmak anlamına gelir. Bu durum, devletin kaynaklarının yanlış kullanılması ve hakkı olanların zarar görmesi sonucunu doğurur. Ayrıca bu davranış, kul hakkına girmektedir ki İslam'da kul hakkı çok ciddi bir günahtır.
İslam, haksızlık ve zulüm karşısında mücadeleyi teşvik eder ancak bu mücadele de meşru yollarla olmalıdır. Haksızlık varsa, ilgili mercilere başvurmak, sosyal yardım kuruluşlarından destek almak veya yasal yollarla hakkını aramak gerekir. Hile yapmak, sorunu çözmez, aksine daha büyük günah ve vebale sebep olur.
Eczacıların veya sağlık çalışanlarının bu tür hilelere alet olması da caiz değildir. Onlar da bu konuda dikkatli olmalı, helal kazanç prensibini gözetmelidirler.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak kul hakkı ve hile konusunda benzer hükümler vermektedir. Şafii, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de başkasının hakkını gasp etmek haram kabul edilir. Ancak bazı durumlarda, örneğin hastanın gerçekten çaresiz olduğu ve başka imkanı bulunmadığı istisnai durumlarda, farklı yaklaşımlar olabilir. Fakat bu istisnalar da kesinlikle hileyi meşru kılmaz, sadece merhamet ve kolaylık prensipleri çerçevesinde değerlendirilir.
Sonuç
Sonuç olarak, başkasının sağlık karnesine ilaç yazdırmak ve bu yolla devletin ilaç bedelini almak İslam'a göre caiz değildir ve kul hakkına girer. Bu tür hilelerden kaçınılmalı, hak ve adalet prensiplerine uygun hareket edilmelidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
