İçkili Lokantanın Menüsünü Tasarlamak
سوال کی تفصیلات
"Selamünaleyküm Hocam. Ben tasarımcıyım. İş yerimde, İsviçre’de içkili bir yemek lokantasının menüsünü yaptım. Menülerde hem içki hem de yemek listeleri vardı. Bu iş 3-4 günümü aldı. Mecburiyetten iş yerimin verdiği işi yaptım.
Sorum şudur:
1-) 3-4 günlük maaşımdan aldığım para helal midir? Haramlığı söz konusu ise
o parayı ne yapmalıyım?
2-) Ekstra olarak lokanta sahibi bahşiş mahiyetinde hediye olarak çocuğuna bu
parayla bir şey al diye 100 TL verdi, ne yapmalıyım o parayı, helallik haramlık durumu nedir? Haramlığı söz konusu ise o parayı ne yapmalıyım?
3-) Daha önceki yıllar bu kişiler aynı işi yaptırdı ve yine bahşiş hediye para verdiler. O zaman ki cahilliğimizden dolayı birilerine sormadanharcadık. Onların durumunu da ayrıca öğrenmek istiyorum."
Açıklama
İçkili lokantada menü tasarlamak ve bu işten alınan ücretin helal olup olmadığı, İslam hukukunda önemli bir meseledir. Bu tür işlerde çalışmanın ve elde edilen paranın hükmü, işin içeriğine ve niyetine göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, doğrudan haram olan bir işin yapılması ve ondan para kazanılması caiz değildir. İçki satışı ve teşviki haramdır. Ancak, sadece menü tasarımı gibi dolaylı bir iş yapılmışsa ve kişi içkiyi teşvik etmek amacıyla değil, mecburiyetle ve zaruretle çalışmışsa, bu durumda kazanç konusunda ihtilaf vardır. Genel olarak, haram işlerde çalışanların kazancı haram kabul edilir. Bahşiş olarak verilen para da, haram işten kaynaklandığı için helal değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de haram kazançla ilgili ayetler bulunmaktadır:
"Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar, fal okları şeytan işi birer pisliktir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz." (Maide, 5/90)
Hadislerde de haram kazançtan sakınılması öğütlenmiştir:
"Allah haram kıldığı şeylerin en hayırlısını bile helal kılmaz." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, içkili lokanta gibi haram unsur içeren yerlerde doğrudan içki satışı veya teşviki yapan işlerde çalışmak caiz değildir. Ancak menü tasarımı gibi dolaylı işler bazen zorunluluk nedeniyle yapılabilir. Bu durumda niyet ve işin mahiyeti önemlidir. Eğer iş sadece tasarım işi ise ve içkiyi teşvik etmek amacı yoksa, bazı alimler bu kazancı mekruh (hoş olmayan) ama haram olmayan bir kazanç olarak değerlendirebilir. Fakat genel kanaat, haram işten elde edilen kazancın haram olduğudur. Bahşiş olarak verilen para da aynı şekilde haramdır.
Önceki yıllarda haram işten alınan paralar ise, o zaman farkında olmadan harcandığı için, pişmanlıkla birlikte o paranın haram olduğunu bilerek harcanmaması ve mümkünse sadaka olarak verilmesi tavsiye edilir. Bu, kalpteki yükü hafifletir ve haram kazancın etkisini azaltır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde haram işten kazancın haram olduğunu belirtir. Bazı çağdaş alimler, zorunluluk ve mecburiyet durumunda işin mahiyetine göre farklı değerlendirmeler yapabilir. Ancak genel olarak haram işten kazanç helal görülmez.
Sonuç
Sonuç olarak, içkili lokantada menü tasarımı gibi dolaylı işlerde bile elde edilen ücretin haram olma ihtimali yüksektir. Bu paralar helal kazançla değiştirilene kadar sadaka olarak verilmelidir. Bahşiş olarak verilen paralar da aynı şekilde değerlendirilmelidir. Geçmişte farkında olmadan harcanan paralar için pişmanlık ve sadaka en uygun yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
