İçkili Lokantanın Menüsünü Tasarlamak
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm Hocam. Ben tasarımcıyım. İş yerimde, İsviçre’de içkili bir yemek lokantasının menüsünü yaptım. Menülerde hem içki hem de yemek listeleri vardı. Bu iş 3-4 günümü aldı. Mecburiyetten iş yerimin verdiği işi yaptım.Sorum şudur:
1-) 3-4 günlük maaşımdan aldığım para helal midir? Haramlığı söz konusu ise
o parayı ne yapmalıyım?
2-) Ekstra olarak lokanta sahibi bahşiş mahiyetinde hediye olarak çocuğuna bu
parayla bir şey al diye 100 TL verdi, ne yapmalıyım o parayı, helallik haramlık
durumu nedir? Haramlığı söz konusu ise o parayı ne yapmalıyım?
3-) Daha önceki yıllar bu kişiler aynı işi yaptırdı ve yine bahşiş hediye
para verdiler. O zaman ki cahilliğimizden dolayı birilerine sormadan
harcadık. Onların durumunu da ayrıca öğrenmek istiyorum."
Açıklama
İçkili lokantada menü tasarlamak ve bu işten elde edilen ücretin helal veya haram oluşu, İslam hukukunda önemli bir meseledir. Bu tür işlerde çalışan kişinin kazancının durumu, işin mahiyetine ve İslam'ın haram kıldığı şeylerle ilişkisinin derecesine göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, haram olan işlerde doğrudan veya dolaylı olarak çalışmak ve ondan kazanç elde etmek caiz değildir. İçki, İslam'da haram kılınmıştır ve içkili mekânların ticaretine aracılık etmek veya destek olmak da caiz görülmez. Bu nedenle, içkili lokantanın menüsünü tasarlamak gibi bir işten alınan ücretin haram olma ihtimali yüksektir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de içki ve kumar gibi haram olan şeylerden uzak durulması emredilmiştir:
"Şüphesiz ki içki, kumar, dikili taşlar ve fal okları, şeytan işi birer pisliktir. Bundan kaçının ki kurtuluşa eresiniz." (Maide, 5/90)
Hadis-i şerifte de haram olan şeylerden kazanç sağlamanın yasak olduğu belirtilmiştir:
"Allah haram kıldığı şeylerden elde edilen kazancı kabul etmez." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, içkili lokantanın menüsünü tasarlamak, dolaylı da olsa içki satışına destek vermek anlamına gelir. Bu nedenle, bu işten alınan ücretin haram olduğu görüşü Hanefi mezhebinde yaygındır. Ancak, mecburiyet ve zaruret durumları farklı değerlendirilir. Eğer bu işi yapmamak büyük bir maddi zarar veya işsizlik gibi zararlara yol açacaksa, bu durum kolaylaştırıcı bir sebep olabilir ancak helal olarak kabul edilmez, haram kazançtır.
Bu durumda, alınan ücretin tamamı veya haram olan kısmı (örneğin içki ile ilgili kısmı) zekat yoluyla fakirlere verilerek temizlenebilir. Bahşiş olarak verilen para da aynı hükme tabidir; haram işten elde edilen paranın haram olduğu kabul edilir ve bu paranın da sadaka olarak verilmesi tavsiye edilir.
Daha önceki yıllarda haram olan bu tür paralar harcanmışsa, bu durum kişinin geçmişteki cehaletine bağlıdır. İslam'da cehalet affedilir ancak bundan sonra bu tür kazançlardan kaçınılması gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde içki ile ilgili işlerde çalışmak caiz görülmez. Maliki mezhebinde ise, işin mahiyetine göre bazen daha sert bazen daha ılımlı değerlendirmeler olabilir ancak genel olarak haramdır. Bazı çağdaş alimler, mecburiyet durumunda haram kazancın sadaka verilerek temizlenmesini önerirler.
Sonuç
Sonuç olarak, içkili lokantanın menüsünü tasarlamak gibi işlerden alınan ücret haramdır. Bu parayı sadaka olarak vererek temizlemek gerekir. Bahşiş olarak verilen para da aynı şekilde değerlendirilmelidir. Geçmişte harcanan haram paralar için ise pişmanlık duymak ve bundan sonra dikkat etmek gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
