Hem altını hem de borcu olan kişiye zekât düşer mi?

Açıklama

Değerli Müslüman, zekât, belirli miktarda malı bir yıl boyunca elde bulunduran ve nisab miktarına ulaşan kişiye farz olan bir ibadettir. Ancak borç durumu zekâtın hesaplanmasında önemli bir etkendir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, kişinin sahip olduğu altın ve diğer ziynet eşyalarının toplamı nisaba ulaşırsa zekât vermesi gerekir. Ancak kişinin ödemesi gereken borçları varsa, bu borçlar maldan düşülür. Eğer borçlar malın nisab miktarını altına düşürürse, zekât farz olmaz.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekâtın farz oluşu ve malın belirli miktara ulaşması şartı belirtilmiştir:

"Mallarınızda, alış veriş için belirli bir miktar fazlası olanlardan, zekât olarak bir hak vardır." (Bakara, 2/267)

Hadis-i şerifte de malın belirli bir yıl elde tutulması şartı vurgulanmıştır:

"Kim bir yıl boyunca elinde mal bulundurursa, onun zekâtını versin." (Buhari, Zekât 1)

Detaylı Açıklama

Altın için nisab miktarı 85 gram saf altın olarak belirlenmiştir. Eşinizin 120 gram altını olması nisabı aşmaktadır. Ancak borçlarınız toplamı (20.000 TL kayınpeder borcu ve 14.000 TL öğrenim kredisi) malınızın değerinden düşülür. Eğer altını bozdurup borçlarınızı ödeseydiniz, altın miktarınız 80 gramın altına düşeceği için zekât vermeniz gerekmezdi. Fakat altını bozmadığınız için ve borçlarınız nakit olarak maldan düşülmediği için, elinizdeki altın nisabın üzerindedir ve zekât vermeniz gerekir.

Hanefi mezhebine göre borç, zekât hesaplanırken maldan düşülür ancak borcun ödenebilir ve kesin olması gerekir. Borcun ödenmesi mümkün değilse veya borç malın dışında tutuluyorsa zekât düşmez. Bu durumda, borcunuzu ödeyebileceğiniz bir nakit veya mal varsa, onu altından düşmelisiniz. Ancak borçlarınızın ödenmesi için altını bozmanız gerekiyorsa ve bu da nisabın altına düşürüyorsa, zekât düşmez.

Günümüzde borçların nakit olarak ödenmesi mümkünse, altını bozdurup borcu ödemek zekât yükümlülüğünüzü etkiler. Ancak borçlarınızın ödenmesi için altını bozdurmadığınız sürece, elinizdeki altın üzerinden zekât vermeniz gerekir.

Diğer Görüşler

Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde borçların zekât hesaplamasında düşülmesi kabul edilir. Ancak Hanbeli mezhebinde borçların zekât hesaplamasında düşülmesi konusunda ihtilaf vardır. Bazı alimler borcun zekâtı etkilemediğini söylerler.

Sonuç

Özetle, Hanefi mezhebine göre borçlarınızın miktarını altınınızın değerinden düşerek hesaplama yapmalısınız. Eğer borçlarınızı ödeyip altın nisabın altına düşerse zekât gerekmez. Ancak altını bozmadığınız ve borçlarınızı ödemediğiniz sürece, elinizdeki altın nisabı aştığı için zekât vermeniz gerekir. Borçlarınızı ödemek için altını bozmanız ve borcu kapatmanız durumunda zekât yükümlülüğünüz değişebilir.