Hekimler neden eczacılardan daha önemli görülüyor?
سوال کی تفصیلات
"Hocam bu metni yazmadan önce istişare yaptım ve içimdeki düşüncelerimi gizlememe kararı verdim.
Yayınlanmış olan sohbetlerinizin neredeyse hepsini dinlemişimdir lakin tıp konulu sohbetlerinizde bir burukluk hissettim.
Bana göre hekimleri çok öne sürüyorsunuz. Bir sıralama yaparken diğer sağlık ilimlerini tababet ilminin altına koyuyorsunuz. Bunu kasten yapmadığınızı biliyorum lakin benim gözümde bu bir adaletsizlik gibi duruyor.
Mesleki hayatımda Müslümanlara haram madde içeren ilaçlarda bir alternatif sunabilmek daha fazla benim görevim olduğunu düşünüyorum. Tanıdığım hekimler çoğu zaman ne hastaya doğru düzgün kulak veriyorlar ne de bu konuda ilmi birikime sahip oluyorlar. İlmi birikim sadece reçeteye ilaç yazmak ile bitmiyor. Mesela sağlık sigortaları bir ilacın kapsül olarak mı veya hap olarak mı verileceğini karar verirler, hekimler değil (Almanya'da). Eczacılar ise insanların şahsi durumlarını ve tavırlarını değerlendirerek bu değişimi yapabilirler. Hekimlerin bu konuda uygulayabilecekleri alan daha dar tutulmuştur. Şunu da belirtmek isterim ki, hekimlerin yazdıkları ilaçların icadı ve sentezi eczacıların alanıdır. Fakat niye hekimlere bir ders halkası sunup da, eczacılara sadece bir saatlik konferans veriyorsunuz? Bir ilacın icadı onu reçeteye yazmaktan daha mı değersiz oluyor? Tıbba Müslümanca bakmak sadece tıp alanını öne çıkararak, hekimlerin kendilerini ilah zannetmesine zemin hazırlamaz mı? İmam Şafii tıp ilmini çok değerli görürdü. İmam Şafii'nin zamanında hekimlik eczacılık ayrımı yapmak mümkün müydü? İlaç sentezi diye bir ilim dalını Allah bu zamanın ilmi olarak insanlığa lütfetti.
Eczacıların etki alanı yeri gelince hekimlerinkinden daha önemli hocam. Ev ile muayenehane arasındaki kilit ve denge nokta eczanedir. İnsanlara daha fazla kulak veren ve sıkıntılarına daha fazla katlanabilen ve insanlarla ilişki kurma uzmanlığı eczacılara has bir durumdur. Bu ilmin derinlemesine gerçek manada sadece eczacılar kitle olarak vakıftırlar. Eczacılıkta ticaretin daha fazla öne çıktığını adaletsiz bir muamele olarak algıladığımı beyan etmek istiyorum. Eczacıların tıp ilminin altında bir ilim olduğu söz konusu olamaz. Ne ilmî açıdan ne de pratik açıdan. Zaten insanlar istişareye değer vermez oldular. Hekimlerden menfaatleri açısından daha muhtaç oldukları için, hekimlere vakıf olmadıkları ilmi birikimleri atfediyorlar. Bu duruma tıbba dayalı sohbetlerinizin taksimini yaparken, hekimlerde eleştirdiğiniz tavırları anlatıp lakin öbür yandan derslerinizde onları öne sürmenizde hastaya bir fayda sağlamayabilir. Hekimleri “sadece ben bilirim” safsatasından kurtarmanız gerekiyor. Sağlık sistemin büyük sorunlarından biri budur. Olan hastaya oluyor. Ama ben şahidim ki eczacının himmeti ve çabasını çoğu kişiler görmüyorlar bile. Çoğu zaman sessiz kahramanlık yapan onlardır. Hekimlerin açık kahramanlık yapma iddiasını destekleyerek, nefislerini kışkırtarak, bunu sohbet taksimini belirlerken bile destekleyemezsiniz!"
Açıklama
Değerli Müslüman, sağlık alanında hekimler ve eczacılar farklı ama tamamlayıcı görevler üstlenir. Her iki meslek de insan sağlığı için önemlidir ve İslam'da her ilim ve meslek saygıdeğerdir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, tıp ilmi ve sağlık hizmetleri insan hayatını korumak açısından çok kıymetlidir. Hekimlerin hastayı teşhis ve tedavi etme görevi ön planda olsa da, eczacıların ilaç bilgisi ve hastaya uygun ilacı temin etme hizmeti de büyük değerdedir. İslam'da her meslek kendi alanında önemlidir ve birinin diğerinden üstünlüğü, hizmetin kapsamına ve toplumdaki ihtiyaçlara göre değişir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de insan hayatının korunması ve iyileştirilmesi emredilmiştir:
"Ve Biz, insana anne ve babasına iyilik etmeyi emrettik; eğer onlar seni bir şeye zorlarlarsa, onlara itaat etme. Biz seni insanlara karşı şefkatli kıldık." (Lokman, 31/14-15)
Hz. Peygamber (sav) de tıp ilmini önemsemiş ve şöyle buyurmuştur:
"Her musibetin devası vardır. Eğer bir devası olmasaydı, Allah o musibeti yaratmazdı." (Buhari, Tıb)
Detaylı Açıklama
Tıp alanında hekimler hastalığı teşhis edip tedavi ederken, eczacılar ilaçların hazırlanması, hastaya uygun ilaç seçimi ve kullanımında kritik rol oynar. Modern sağlık sistemlerinde bu iki meslek birbirini tamamlar. Eczacılar, özellikle ilaçların içeriği, yan etkileri ve hastanın özel durumlarına göre alternatif sunma konusunda uzmanlaşmıştır. Bu, hastanın sağlığı için hayati önem taşır. İslam'da ilim öğrenmek ve insanlara faydalı olmak büyük sevaptır. İmam Şafii gibi büyük alimler tıp ilmini yüceltmiş, ancak o dönemde hekimlik ve eczacılık ayrımı bugünkü gibi net değildi. Günümüzde ise her iki meslek kendi alanında derinleşmiş ve birbirine bağlıdır.
Hekimlerin öne çıkarılması, onların hastayı doğrudan muayene ve tedavi etme sorumluluğundan kaynaklanır. Ancak bu, eczacıların değerini azaltmaz. Eczacılar hastaların ilaç kullanımında rehberlik yaparak sağlık hizmetinin önemli bir parçasıdır. İslam, her mesleğe hakkını vermeyi, adaleti ve tevazuyu emreder. "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" hadisi, sağlık hizmetlerinde de geçerlidir; hastaya en iyi hizmeti sunmak için tüm sağlık çalışanlarının iş birliği önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de tıp ilminin önemini kabul eder. Bazı görüşlerde hekimlik, doğrudan hayat kurtarma ve tedavi sorumluluğu nedeniyle öncelikli görülürken, eczacılık da sağlık zincirinin vazgeçilmez halkasıdır. Modern fıkıh kurumları, sağlık çalışanlarının her birinin ayrı ayrı kıymetli olduğunu belirtir.
Sonuç
Sonuç olarak, hekimler ve eczacılar İslam'da birbirini tamamlayan sağlık hizmeti sunan mesleklerdir. Her iki mesleğe de hak ettiği saygı gösterilmeli, hastaların yararına iş birliği ve karşılıklı anlayış ön planda tutulmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.