Haram Kazançlı Ortakla İş Yapmak
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm hocam. Ben gıda sektörüyle alakalı yani içecek meşrubatları ile ilgili bir icadım oldu. Yalnız bunun üretimine geçebilmem için sermaye ortağına ihtiyacım var. Bu sermaye ortağının İslami hassasiyetlere göre Müslüman ve helal kazanan olması gerekir. Yalnız bu sermaye kuruluşlarının kazançları haram olursa ve ben de bunlarla ortak olursam benim kazancım da (kârım da) haram olur mu? Veya bu ortaklar Hıristiyan veya Yahudi olsa da aynı şekilde benim kazancımın türü ne olur? İkinci olarak da bu icat ettiğim ürünü gayrimüslimlere veya haram kazancı olan firmalara komple satabilir miyim, dinen hükmü nedir? Son olarak da Müslüman yatırımcılar bulamazsam yani helal kazanan, zaruriyet gerektirir mi haram kazananla ortak olmam?"
Açıklama
İslam hukukunda ortaklık ve ticaretin helal olması esastır. Ortak olunan kişinin kazancının helal veya haram olması, ortaklığın hükmünü etkiler. Ayrıca ürünün satışı ve müşterinin kimliği de önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, haram kazanç elde eden bir kişiyle ortaklık yapmak, ortak olunan kazancın haram olmasına sebep olur. Bu nedenle, helal kazanç elde eden Müslümanlarla ortaklık tercih edilmelidir. Gayrimüslimlerle ortaklıkta ise, onların kazançlarının helal veya haram olması ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir. Ürünün haram kazancı olanlara satılması ise, haram kazanç elde edilmesine aracılık anlamına gelebilir ve sakıncalıdır. Zaruret halinde ise, helal kazançlı ortak bulunamazsa, haram kazançlı ortakla ortaklık geçici olarak caiz olabilir ancak bu durumdan kaçınmak esastır.
Deliller
Kur'an'da helal ve haram kazanç konusunda açık uyarılar vardır:
"Ey iman edenler! Yiyeceklerden helal ve temiz olanlardan yiyin." (Bakara, 2/172)
"Allah, faiz yiyenleri ancak şeytanın çarptığı kimseler olarak tanımlar." (Bakara, 2/275)
Hadislerde de helal kazanç vurgulanmıştır:
"Helal kazançta bereket vardır." (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, ticarette ve ortaklıkta helal kazanç esastır. Haram kazanç elde eden bir ortakla iş yapmak, sizin de kazancınızın haram olmasına yol açar. Bu, faiz, hile, alkol veya haram ürünlerin ticareti gibi durumları kapsar. Gayrimüslimlerle ortaklıkta ise, onların ticaretinin helal olup olmadığına dikkat etmek gerekir. İslam hukukunda gayrimüslimlerle ticaret caizdir ancak haram ürünlerin ticaretinden kaçınılmalıdır.
İcat ettiğiniz ürünün haram kazancı olan firmalara satılması ise, dolaylı yoldan haram kazanca ortak olmak anlamına gelir. Bu nedenle mümkünse bu tür firmalara satış yapılmamalıdır. Ancak zaruret halinde ve helal kazançlı ortak bulunamadığında, geçici olarak haram kazancı olan ortaklarla iş yapılabilir fakat bu durumdan kaçınmak ve helal kazançlı ortak arayışını sürdürmek gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde haram kazançla ortaklık sakıncalı görülür. Maliki mezhebinde ise, ortaklığın türüne göre farklı değerlendirmeler olabilir ancak genel olarak helal kazanç esastır.
Sonuç
Helal kazanç elde eden Müslümanlarla ortaklık yapmak en doğrusudur. Haram kazanç elde edenlerle ortaklık, kazancınızın haram olmasına sebep olur. Ürününüzü haram kazancı olan firmalara satmaktan kaçının. Zaruret halinde geçici çözüm olabilir ancak helal kazançlı ortak arayışınızı sürdürmelisiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
