Haram kazanan babamın bıraktığı miras bize de haram mıdır?
Butiran Soalan
"Hocam, babamız nasıl kazanırdı bilmiyoruz. Herkes onun haram işlerle meşgul olduğunu söylerdi ama bizden gizli bir iş hayatı vardı. Zaten alkol ve benzeri haramlarda da ciddiyeti yoktu. Mesela faiz aldığını ve verdiğini neredeyse kesin gibi biliyorum. Şimdi babamız öldü. Malı da bize kaldı. Büyük bir mal değil ama kardeşlerimle bize yetecek kadar vardır. Kardeşlerim ve annem oturduk malı ne edelim diye düşündük. Doğrusu o mala muhtacız ama dinen ne yapacağımızı bilmiyoruz. Eğer siz terk edin derseniz malı olduğu gibi terk etmeye kararlıyız."
Açıklama
Değerli Müslüman, haram yollarla kazanılan malın miras olarak bırakılması durumunda nasıl davranılması gerektiği önemli bir meseledir. Bu konuda İslam hukuku, malın helal veya haram oluşuna göre farklı hükümler ortaya koyar.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, miras kalan malın haram yollarla kazanıldığı kesin ise, mirasçılar bu malı helal hale getirmek için haram olan kısmını zekat veya sadaka olarak vermelidirler. Malı tamamen terk etmek zorunlu değildir, ancak haram olan kısmı helal hale getirilmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de Allah şöyle buyurur:
"Ey iman edenler! Kazandıklarınızdan ve bizden çıkardığınız şeylerden haram olanları yemeyin." (Bakara, 2/172)
Hz. Peygamber (s.a.v) de şöyle buyurmuştur:
"Allah'ın haram kıldığı şeyleri elde etmekten kaçının." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Babanızın malının haram yollarla kazanıldığı şüphesi varsa, bu malın tamamını terk etmek zorunlu değildir. Ancak malın helal olmayan kısmı, mirasçılar tarafından zekat veya sadaka olarak verilmelidir. Bu, malın üzerindeki haram lekesini temizlemek içindir. Eğer haram kazanç miktarı net olarak bilinmiyorsa, malın tamamından bir kısmını sadaka olarak vermek uygun olur. Bu şekilde mal helal hale gelir ve mirasçılar da dini sorumluluklarını yerine getirmiş olurlar.
Günümüzde faiz gibi haram kazançlar, malın helal kısmını etkileyebilir. Bu nedenle, miras kalan malın helal ve haram kısmını ayırmak mümkün değilse, malın bir kısmını sadaka vermekle yetinmek en makul çözümdür. Bu, hem dini vecibeyi yerine getirmek hem de malı kullanmak açısından kolaylık sağlar.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde haram malın mirasçılar tarafından helal hale getirilmesini önerirler. Bazı alimler, haram malın tamamının terk edilmesini tavsiye etmekle birlikte, Hanefi mezhebi bu konuda daha kolaylaştırıcıdır.
Sonuç
Sonuç olarak, malın tamamını terk etmek zorunlu değildir. Harama bulaşmış kısmı zekat veya sadaka olarak vermek suretiyle mal helal hale getirilmelidir. Böylece hem dini sorumluluk yerine getirilmiş olur hem de mal ihtiyaç için kullanılabilir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
