Haram işleyen anne babaya karşı tavrım nasıl olmalıdır?
تفاصيل السؤال
"Hocam annem ve babam içki içiyorlar ve haram olan birçok şeye dikkat etmiyorlar, ayrıca haram içerikli filmler izliyorlar. Bu yüzden yanlarında oturduğumda bazen sorun yaşıyorum. Ancak onlar benim annem ve babam, onlardan uzak yaşamam mümkün değil. Örneğin, seyahate çıkacağız ve otelde yemeklerde, eğlencelerde içki içecekler. Ben de herhalde kalkıp diğer masaya oturmayacağım, onların yanına oturacağım. Bu durumda içki sofrasında oturmuş olacağım. Onlara karşı gelmeyecek ve yanlarından ayrılacak bir yaşta da değilim. (on dört yaşında bir kızım) Eğer onlarla mecburen oturursam, bu durum günaha girmeme sebep olur mu?"
Açıklama
Anne babanın haram işleyen davranışları karşısında çocukların tavrı, İslam ahlakı ve hukukuna göre hassas bir konudur. Bu durumda, saygı ve itaat ile haramdan kaçınma arasında denge kurulmalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, anne babaya saygı ve itaat farzdır ancak bu itaat, Allah'ın emirlerine ve haramdan sakınmaya aykırı olamaz. Haram işlenen ortamda bulunmak zorunda kalındığında, harama ortak olmamak ve mümkün olduğunca uzak durmak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de anne babaya iyilikle davranmak emredilmiş, ancak Allah'a isyan edenlere itaat edilmemesi gerektiği belirtilmiştir:
"Rabbin yalnızca kendisine ibadet etmenizi ve ana babaya iyilikle davranmanızı emretti. Eğer onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, onlara 'öf' bile deme; onları azarlama ve onlara güzel söz söyle." (Lokman, 31/14-15)
Aynı zamanda haramdan uzak durma emri vardır:
"Ey iman edenler! Size verdiğimiz rızıktan helal ve temiz olanlardan yiyin." (Bakara, 2/172)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, anne baban haram işliyor olsa da onlara karşı saygılı ve nazik olmak farzdır. Ancak senin de haramdan korunman gerekir. Onların yanında bulunmak zorunda kaldığında, harama iştirak etmemeye dikkat etmelisin. Örneğin, içki içilen sofrada oturmak zorunda kalırsan, içkiyi içmemek ve harama ortak olmamak gerekir. Mümkünse, içki içilen ortamdan kısa süreliğine ayrılabilir veya meşguliyet göstererek haram ortamdan uzaklaşabilirsin.
Onlarla birlikte seyahat ederken, haram olan davranışlara karşı sessiz kalmak zorunda kalabilirsin; ancak kendi ibadet ve ahlakını korumalısın. Onlara karşı gelmek yerine, güzel söz ve davranışlarla onları doğruya yönlendirmeye çalışabilirsin. Unutma ki, anne babaya saygı ve itaat, Allah'ın emirlerine aykırı olmadıkça devam eder.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde anne babaya saygı esastır ancak harama iştirakten kaçınmak gerekir. Bazı alimler, haram ortamda bulunmanın mekruh (hoş olmayan) olduğunu belirtir ancak zorunlu hallerde günahın düşmediğini ifade ederler.
Sonuç
Anne babanın yanında haram işlenen ortamda bulunmak zorunda kalırsan, harama iştirak etmemeye özen göster. Saygı ve güzel davranışla onlara karşı gelmeden, kendi dini sorumluluğunu yerine getir. Böylece hem anne babaya saygı hem de haramdan kaçınma dengesi sağlanmış olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
