Hakka Girmek
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm muhterem hocam. Size bir konuda danışmak istiyorum."Ortaokul yıllarında iken abim yurtdışında çalışıyordu, yengemde bizle birlikte kalıyordu. Akşamları yengemle birlikte yatıyordum. Bir gün abimin yengeme yazıp yollamış olduğu bir mektubu okudum. Mektup da abimin yengeme yazdıklarını anneme söyledim. Annemde yengemle mektup yüzünden ciddi bir tartışma yaşamışlar."Bu olayın üstünden 37 yıl geçti. Bu geçen yıllarda hep vicdan azabıyla yaşadım. Bir türlü cesaret edip yengemden helallik isteyemedim, yaptığım şeyin doğru olmadığını biliyordum, söylemeye utandım. Bu sene memleket de aile arası mal davası olunca yengem bu mektup olayını "mektubumu okuyana hakkımı helal etmiyorum" diyerek dile getirmiş. Muhtemelen benim olduğumu biliyor. Sorum şu ki: Yengemi illa aramam gerekli mi? Eğer gerekliyse yengemi helallik almak için aradığımda hakkını helal etmezse bunda bana vebal var mıdır? Bu konu beni çok düşündürüyor, çok rahatsız ediyor, huzurum kalmadı, Allah'tan korkuyorum, hesap gününden korkuyorum, kul hakkından korkuyorum. Kendi kendimle hesaplaşmam hiç bitmiyor hocam, her gün vicdan azabı yaşıyorum, çocuk yaştaydım deyip teselli olmaya çalışıyorum ama yine olmuyor, içim bir türlü rahat değil. Helal etmezse benim ne yapmam gerekir?"
Açıklama
Hakka girmek, bir kimsenin hakkını izinsiz almak, zarar vermek veya onun rızası olmadan özel hayatına müdahale etmek anlamına gelir. Bu durumda mektubun izinsiz okunması ve ardından yaşanan aile içi sorunlar, hakka girmeye örnek teşkil eder.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimsenin hakkına girmek büyük günahlardandır ve mutlaka helallik almak gerekir. Özellikle kul hakkı söz konusu olduğunda, Allah katında affedilmesi için mağdurun rızasının alınması şarttır. Helallik istemek farz olmamakla birlikte, kul hakkı durumunda vacip veya müekked sünnettir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de kul hakkına dair uyarılar ve helallik istemenin önemi vurgulanmıştır:
“Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve doğru söz söyleyin.” (Âl-i İmrân, 3/102)
“Ey iman edenler! Birbirinizin mallarını haksız yere yemeyin.” (Nisâ, 4/29)
Hz. Peygamber (sav) de kul hakkının çok büyük bir günah olduğunu belirtmiştir:
“Kul hakkı, Allah’a şirk koşmaktan daha büyüktür.” (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, çocuklukta yapılan hatalar, özellikle izinsiz mektup okumak, karşı tarafın mahremiyetine saygısızlık anlamına gelir ve hakka girmektir. Bu durumun üzerinden uzun yıllar geçse de kul hakkı baki kalır. Helallik istemek, karşı tarafın gönlünü almak ve hakkını affettirmek için önemli bir adımdır. Ancak helallik istemek için illa yüz yüze görüşmek şart değildir; telefon, mesaj veya başka bir iletişim aracıyla da yapılabilir.
Eğer yengeniz helallik vermezse, sizin samimi niyetiniz ve helallik istemeniz sizin sorumluluğunuzu hafifletir. Kul hakkını gidermek için elinizden geleni yapmış olursunuz. Ancak helallik vermemesi onun hakkıdır ve bu durumda sizden daha fazla sorumluluk beklenmez. Bu durumda dua etmek, tövbe etmek ve benzer hataları tekrar etmemek gerekir.
Allah’ın rahmeti geniştir ve samimi tövbe edenleri affeder. Bu yüzden kendinizi çok yıpratmayınız, helallik istemekle üzerinize düşeni yapmış olursunuz. Kul hakkı konusunda hassasiyet göstermek, aile bağlarını korumak ve affetmeyi teşvik etmek İslam’ın ruhuna uygundur.
Diğer Görüşler
Şafii, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de kul hakkının affedilmesi için mağdurun rızasının alınması önemlidir. Ancak bazı alimler, mağdurun helallik vermemesi durumunda, samimi tövbe edenin Allah’ın affına güvenebileceğini belirtir. Bu konuda ihtilaflar vardır ancak genel kanaat, helallik istemenin vacip olduğu yönündedir.
Sonuç
Yengenizi arayıp helallik istemeniz, hakkınızı temizlemek için en doğru adımdır. Helallik vermezse, samimi niyetiniz ve tövbeniz sizi sorumluluktan büyük ölçüde kurtarır. İç huzurunuz için bu adımı atmanız ve Allah’a yönelmeniz en güzeli olacaktır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
