Hadislerde övülen ilim yalnızca İslami ilimler için mi geçerlidir?
Fragedetails
"Riyazu's Salihin'de geçen Rasulullah'ın şu sözüyle alakalı bir soru sormak istiyordum: "Her kim ilim tahsil etmek amacıyla bir yola gidecek olursa, Allah onu cennet yollarından bir yola sokmuş olur. Kuşkusuz ki melekler ilim yolunda olan bir kimseden hoşnutluklarından dolayı (ona) kanatlarını sererler ve göklerde ve yerde bulunan(yaratık)larla suda bulunan balıklar (tümüyle Allah'tan) âlimin bağışlanmasını dilerler. Muhakkak ki âlimin âbide (olan) üstünlüğü, ayın on dördüncü gecesindeki dolunayın diğer yıldızlara (olan) üstünlüğü gibidir. Âlimler, peygamberlerin vârisleridir. Peygamberler miras olarak dinar ve dirhem bırakmazlar, ilim bırakırlar. Kim o ilmi elde ederse çok büyük bir nasip elde etmiş olur."
Hocam ben endüstri mühendisliği 3. sınıf öğrencisiyim. Benim mühendislik alanında öğreneceğim finans, programlama, yabancı dil gibi birtakım ilimler bu hadiste bahsedilen ilmin kapsamına giriyor mu? Bu ilimleri öğrenirkenki maksadım gelecekte iyi bir maaş almak, güzel bir yaşam sürmek, ailemi kimseye muhtaç etmemek ve en temelinde bu hadisten motivasyon alarak meleklerin bana kanat germesini ve Allah'ın beni bağışlamasını istemektir. Lakin bu niyetimi gelecekte muhafaza edebilir miyim Allah bilir. "
Açıklama
Hadislerde övülen "ilim" kavramı, genellikle dinî ilimler bağlamında değerlendirilse de, genel anlamda faydalı bilgi ve öğrenme çabası olarak da yorumlanabilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, Rasulullah'ın "Her kim ilim tahsil etmek amacıyla bir yola gidecek olursa..." hadisi öncelikle dinî ilimlere işaret etmektedir. Ancak faydalı ve helal olan diğer ilimler de, özellikle kişinin ve toplumun yararına ise, bu kapsamda değerlendirilebilir ve Allah katında sevap kazandırabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de ilim öğrenmenin önemi sıkça vurgulanmıştır:
"Oku! Yaratan Rabbinin adıyla oku!" (El-Alaq, 96/1)
"De ki: Ben sadece Rabbimin bana vahyettiğine uyarım; o, bana doğru yolu gösterendir." (En'am, 6/71)
Hadis-i şerifte ise ilim öğrenen kişinin fazileti şöyle anlatılır:
"Her kim ilim tahsil etmek amacıyla bir yola girerse, Allah onu cennet yollarından birine sokar..." (Buhari, İlim 1; Müslim, İlim 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, hadis-i şerifin asıl muhatabı dinî ilimlerdir; çünkü bu ilimler insanın ahiretini, ibadetlerini ve Allah'a kulluğunu doğrudan ilgilendirir. Ancak İslam, insanın dünya hayatını kolaylaştıran, topluma fayda sağlayan ilimlerin öğrenilmesini de teşvik eder. Endüstri mühendisliği, finans, programlama ve yabancı dil gibi alanlar, kişinin hem maddi hem de manevi hayatını düzenlemesine yardımcı olabilir. Bu ilimleri öğrenirken niyetinizin samimi olması, Allah katında değer kazanır. Niyetin devamı ve ihlas ise insanın gayretine bağlıdır. Peygamber Efendimiz (sav) "Ameller niyetlere göredir" buyurmuştur (Buhari, İman 1).
Günümüz dünyasında, helal kazanç ve aileyi koruma gibi amaçlar İslam'ın teşvik ettiği güzel hedeflerdir. Bu nedenle, ilim öğrenirken niyetinizi sürekli yenilemeniz, Allah'tan yardım dilemeniz önemlidir. Ayrıca, öğrendiğiniz ilimlerin helal ve faydalı olması, insanlara zarar vermemesi gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak dinî ilimlerin öncelikli olduğunu kabul eder. Ancak çağdaş İslam alimleri, mesleki ve fen ilimlerinin de İslam toplumunun kalkınması için gerekli olduğunu ve bu ilimlerin öğrenilmesinin sevap olduğunu belirtirler. Diyanet İşleri Başkanlığı da modern ilimlerin öğrenilmesini teşvik etmektedir.
Sonuç
Özetle, hadislerde övülen ilim öncelikle dinî ilimlerdir; ancak faydalı ve helal olan diğer ilimler de öğrenilmeli ve niyet ihlasla korunmalıdır. Allah, samimi niyetle öğreneni destekler ve bağışlar.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
