Gıybet yapılırken kalpten buğzetmek yeterli midir?
تفاصيل السؤال
"Hocam biz on kardeşiz ve bizde gıybet eksik olmuyor. Ne kadar yapmayalım desek de tövbe etsek de ben kendimi tutuyorum ama karşı taraf tutmuyor. Bu yüzden mecburen dinlediğim için günaha ortak oluyorum. Onlar gıybet ederken kalple buğzetmek de yeterli olur mu? İnanın kaç kere tövbe ettik ve helallik aldık ama onlar yapıyor. Ben tutuyorum kendimi artık ama ben de bıktım. Ne yapmalıyım?"
Açıklama
Gıybet, bir kişinin arkasından onun hoşlanmayacağı şekilde konuşmak demektir ve İslam'da büyük günahlardan sayılır. Bu soruda, gıybet yapılırken kalpten buğzetmenin (nefret etmenin) günahı ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve bu durumda ne yapılması gerektiği ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre gıybet yapanları kalpten buğzetmek, yani onlardan nefret etmek, gıybet günahının kendisini ortadan kaldırmaz. Gıybet işitmek veya dinlemek de günah olabilir, ancak kişi kendini tutup gıybeti terk etmeye çalışıyorsa, bu onun günahını hafifletir. Ancak gıybet edenlere karşı kalpten buğzetmek, onları kötülemek ve onlardan uzak durmaya çalışmak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de gıybetle ilgili açık uyarılar vardır:
"Ey iman edenler! Kendinizi çokça tahkir etmeyin. Birbirinizin ayıplarını aramak (gıybet) size hoş olmaz. Acaba ölü kardeşinizin etini yemekten hoşlanır mısınız? İşte bundan tiksindiniz. Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, tövbeleri çok kabul edendir, çok merhamet edendir." (Hucurat, 49/12)
Hz. Peygamber (sav) de gıybetin ne kadar kötü olduğunu şöyle ifade etmiştir:
"Gıybet, kardeşinin arkasından onun hoşlanmadığı şeyleri söylemendir." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, gıybet yapanlarla aynı ortamda bulunmak ve onların sözlerini dinlemek zorunda kalmak zor bir durumdur. Ancak senin bu durumda kalpten buğzetmen, yani onları hoşlanmadığın bir davranış içinde görmek ve onlardan uzak durmaya çalışman doğru ve gereklidir. Buğzetmek, gıybet edenleri sevmediğini ve onların bu davranışını tasvip etmediğini gösterir. Bu, günahın kendisini kaldırmaz ama kişinin günah işlememesine yardımcı olur.
Gıybet edenleri uyarmak, onlara güzelce nasihat etmek ve ortamdan mümkün olduğunca uzaklaşmak da önemlidir. Eğer ortamdan tamamen uzaklaşmak mümkün değilse, gıybeti dinlememeye, dikkatini başka yöne çevirmeye çalışmak günahı azaltır. Ayrıca, tövbe etmek ve Allah'tan yardım dilemek devam etmelidir.
Unutma ki, gıybet edenlerin davranışlarından dolayı senin günahın artmaz, sen sadece onları dinlemekle günah ortaklığına girersin. Bu yüzden kendini korumaya çalışman önemlidir. Helallik almak güzel bir adımdır, ancak gıybeti bırakmayanlarla ilişkini sınırlandırmak daha faydalı olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de gıybetin haram olduğunu ve kalpten buğzetmenin gıybet günahını ortadan kaldırmadığını kabul ederler. Bazı alimler, gıybeti işitmenin günahının, kişinin onu engelleme ve ortamdan ayrılma çabasına göre değişebileceğini belirtirler.
Sonuç
Kalpten buğzetmek gıybet günahını kaldırmaz, ancak gıybet edenlerden hoşlanmamak ve onlardan uzak durmaya çalışmak gerekir. Gıybet ortamından mümkün olduğunca uzaklaş, tövbe etmeye devam et ve Allah'tan yardım dile. Bu şekilde günahı en aza indirirsin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
