Gıybet Yapan Akrabadan Uzak Durmalı mıyım?
प्रश्न का विवरण
"Selamünaleyküm Hocam. Gıybet haram ve gıybet edilen ortamlardan uzak durulması gerekiyor. Bu misafirliğe gitmek olsun ya da başka bir yer olsun. Eğer arkadaşımız yoksa yani İslamiyet’e karşı duyarlı olan ya da iyiliğine vesile olabileceğimiz arkadaşımız yoksa ve diyelim ailemiz kuzen ya da başka bir akraba misafirliğe gitti. Evde yalnız kalmamam için beni de zorla götürdüler ve orada gıybet oluyor az ya da çok. Benim oradan uzak durmam gerektiğini düşünüyorum. Sıla-i rahimi gerçekleştirmem şartıyla annemlerin her gidişinde gitmem gerekiyor mu? Evde yalnız kalsam ya da kendim yalnız kalmamam için bir yerlere gitsem (gıybetin olmadığı bir yer) bize yakın cami yok yani camiye gidip orada vakit geçiremem her zaman olmaz. Gıybetin bu kadar yaygın olduğu bir asırda ne tavsiye edersiniz. Belki bana en yakın zamanda arkadaş edinin diyeceksiniz bilmiyorum ama eğer en yakın zamanda arkadaş edinecek durumda değilim yani çok çekingen ve utangaçım, biri ile arkadaşlık kuramıyorum maalesef. Bu durumumu göz önünde bulundurarak cevap verin inşallah. Ayrıca, geçmişteki ettiğim ya da ortak olduğum gıybetlerden pişmanlık duygusu, vicdan azabı, utanç duygusu gidip geliyorsa bazen geliyor bazen gidiyor. Bu duyguların sabit bir şekilde bende durması için ne yapabilirim?"
Açıklama
Gıybet, bir kişinin arkasından onun hoşlanmayacağı şekilde konuşmak anlamına gelir ve İslam'da kesinlikle haram kılınmıştır. Akrabalarla ilişkilerde sıla-i rahim önemli olmakla birlikte, haram olan davranışlardan uzak durmak da gereklidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre gıybet yapmak haramdır ve gıybet edilen ortamdan mümkün olduğunca uzak durmak gerekir. Ancak sıla-i rahim de farz-ı kifayedir; yani akraba ziyaretleri ihmal edilmemelidir. Fakat haram ortamda bulunmak zorunda kalındığında, gıybetten uzak durmaya gayret etmek ve ortamı terk etmek en uygunudur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de gıybetin haramlığı açıkça belirtilmiştir:
"Ey iman edenler! Birbirinizin ayıplarını araştırmayın. Biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz. Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, tövbeleri çok kabul edendir, çok merhamet edendir." (Hucurat, 49/12)
Hz. Peygamber (sav) de gıybeti şöyle tanımlamıştır:
"Gıybet nedir, biliyor musunuz?" Ashab: "Allah ve Resulü daha iyi bilir" dediler. Resulullah (sav): "Kardeşin hakkında onun hoşlanmadığı bir şeyi söylemendir." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, gıybet ortamlarından uzak durmak hem kalbin temizliği hem de günah işlemekten sakınmak açısından önemlidir. Ailenizin misafirliklerinde gıybet yapılıyorsa, mümkünse ortamdan ayrılmak veya konuşmalara katılmamak gerekir. Sıla-i rahim ise İslam'da çok kıymetlidir; ancak bu, haram bir ortamda bulunmayı zorunlu kılmaz. Eğer yalnız kalmamak için misafirliğe gitmek zorundaysanız, orada gıybet etmeyip sessiz kalmak, mümkünse başka bir odaya çekilmek veya meşguliyet edinmek faydalı olur.
Yakınlarda cami yoksa ve arkadaş edinmekte zorlanıyorsanız, evde Kur'an okumak, dini sohbetlere internet üzerinden katılmak veya aile içinde güzel sohbetler başlatmak gibi alternatifler değerlendirilebilir. Gıybetin yaygın olduğu ortamlar yerine, mümkün olan en temiz ve hayırlı ortamları tercih etmek, kalbinizi korumanıza yardımcı olur.
Geçmişte yapılan gıybetlerden dolayı pişmanlık ve vicdan azabı hissetmeniz, kalbinizin temiz olduğuna ve tövbe etmeye açık olduğunuza işarettir. Bu duyguları sabit kılmak için düzenli tövbe etmek, Allah'tan af dilemek, günahlardan uzak durmaya niyet etmek ve iyiliklerle meşgul olmak önemlidir. Peygamber Efendimiz (sav) buyurmuştur ki:
"Tövbe eden günahkâr, günahsız kimse gibidir." (İbn Mace)
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de gıybet haram kabul edilir ve ortamdan uzak durulması tavsiye edilir. Sıla-i rahim konusunda ise Hanefi mezhebinde zorunluluk daha esnek yorumlanabilir; ancak genel olarak akraba bağlarının korunması önemlidir. Bazı alimler, haram ortamda bulunmanın sıla-i rahim görevini ortadan kaldırabileceğini belirtirler.
Sonuç
Gıybet yapılan ortamlardan mümkün olduğunca uzak durunuz, ancak sıla-i rahmi de ihmal etmeyiniz. Zorunlu durumlarda gıybetten kaçınarak sessiz kalmak en uygunudur. Pişmanlık duygunuzu tövbe ile sabit kılmaya çalışınız ve kalbinizi temiz tutunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
