Gideceğim yere otobüsle gidip yine de hakkım olan taksi ücretini kurumdan tahsil etmem caiz mi?

Açıklama

Devlet memurlarının görevleri sırasında yaptıkları yol masraflarının kurumdan tahsili konusu, hem hukuki hem de ahlaki boyutları olan bir meseledir. Burada esas olan, yapılan masrafın gerçeğe uygun ve dürüst bir şekilde beyan edilmesidir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, bir kimsenin gerçekte yapmadığı bir masrafı kurumdan talep etmesi caiz değildir. Yani taksiye binmeden taksi ücreti olarak ödeme almak, haksız kazanç ve dolandırıcılık kapsamına girer. Bu durum Kur'an ve sünnetin dürüstlük ve helal kazanç ilkelerine aykırıdır.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de dürüstlük ve haksız kazançla ilgili açık uyarılar vardır:

"Yiyiniz içiniz fakat israf etmeyiniz. Çünkü O (Allah) israf edenleri sevmez." (Araf, 7/31)

"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksız yolla yemeyin; ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaret müstesnadır." (Nisa, 4/29)

Hz. Peygamber (s.a.v) de dürüstlüğü ve haksız kazançtan kaçınmayı emretmiştir:

"Mümin, müminin kardeşidir; ona zulmetmez, onu yardımsız bırakmaz ve onu aldatmaz." (Buhari, Edeb, 14)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, kurumunuzun yol masraflarını taksi ücreti olarak geri ödemesi, beyan esasına dayanmaktadır. Bu durumda gerçek masrafınız ne ise onu beyan etmek gerekir. Eğer otobüsle veya kendi aracınızla gidiyorsanız, taksi ücreti talep etmek doğru değildir. Çünkü bu, gerçeği yansıtmayan bir beyan olur ve haksız kazanç anlamına gelir.

Zamandan veya konfordan fedakârlık ettiğiniz için taksi ücretini talep etmek, İslam hukukunda geçerli bir gerekçe değildir. Çünkü masrafın karşılığı olarak talep edilen ücret, yapılan gerçek harcamadır. İslam ahlakı, dürüstlük ve hakkaniyet üzerine kuruludur. Bu nedenle, masrafı ne ise onu talep etmek gerekir.

Eğer kurumunuz makbuz veya fiş istemiyorsa bile, kişinin kendi vicdanı ve dini sorumluluğu gereği gerçeği beyan etmesi gerekir. Aksi takdirde bu durum günah ve haksız kazanç olur.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genellikle dürüstlük ve gerçeğe uygun beyanı esas alır. Bazı çağdaş İslam alimleri, kurumların belge istememesi durumunda bile kişinin kendi vicdanına göre hareket etmesi gerektiğini vurgular. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın genel görüşü de haksız kazançtan kaçınılması yönündedir.

Sonuç

Sonuç olarak, taksiye binmeden taksi ücretini kurumdan talep etmek caiz değildir. Gerçek masraf ne ise onu beyan edip talep etmek, hem İslam ahlakına hem de hukuka uygundur. Dürüstlükten ayrılmayınız ve hakkınız olmayanı istemeyiniz.