Geçmişte dini bilgisi ve eğitimi olmayan birisi namazlarını kaza etmeli midir?
Question Details
"Bir hadiste şöyle buyuruluyor: “Her kim bir namazı unutursa veya uykuda kaçırırsa, onu hatırladığı zaman kılıversin. Onun bundan başka keffareti yoktur.” Buharî, 597. Müslim, 684. Hocam daha önceden dini eğitimi olmayan, dine yeni girmiş, ailesinden böyle bir terbiye almamış, hatta putperest bir kültürde yetişmiş biri için bu hadise göre gün içi kaçırdığı bir namaz soruluyormuş gibi bir durum var. Buna göre kaza namazı kılması gerekir mi? Kendince iki üç dini kitap okumuş -onlar bile reşit yaştan sonra- ailesi namazı dahi öğretmemiş, evinde namaz kılan hiç olmamış birinin eski namazlarını kaza etmesini ele alırsak Efendimiz -sallahu aleyhi ve sellem- döneminde dine, risaletin 15. senesinden sonra girenlerin bolca kaza namazı kıldığını hadislerde duyuyor olurduk. Yani bilinçli bir terk etme yok. Kişi dine yeni girmiş, şehadet getirmiş. Bu kişi eski kaza namazlarından mesul müdür? ‘Dini zorlaştırmayınız’ bahsince tam bir cevap veremedim kardeşimize, ne yapmalı kendisi?"
Açıklama
Namaz, İslam'ın temel ibadetlerinden biridir ve farz olan namazların kılınması mükellefiyet gerektirir. Ancak, kişinin dini bilgi ve eğitimi olmadan önceki namazlarını kaza etme durumu farklı değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kişi dini bilgi ve sorumluluk bilincine ermeden önce kılmadığı namazlardan sorumlu tutulmaz. Yani, dini öğrenmeden önceki namazları kaza etmek zorunda değildir. Ancak, dini sorumluluğa erdikten sonra terk edilen namazlar kaza edilmelidir.
Deliller
Namazın unutulması veya uykuda kaçırılması durumunda kaza edilmesi gerektiği hadislerde belirtilmiştir:
“Her kim bir namazı unutursa veya uykuda kaçırırsa, onu hatırladığı zaman kılıversin. Onun bundan başka keffareti yoktur.” (Buhârî, 597; Müslim, 684)
Bu hadis, bilinçli terk etmeyen veya bilgi sahibi olmadan kaçırılan namazlar için değil, sorumluluk bilinciyle kılınması gereken namazların unutulması veya kaçırılması içindir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, İslam'da sorumluluk yaşına (bulûğa) ermek ve dini bilgiye sahip olmak, ibadetlerin farz olması için şarttır. Bir kişi, dini bilgisi ve eğitimi olmadan önce namaz kılmamışsa, bu durum onun günahı olarak değerlendirilmez. Çünkü Kur'an-ı Kerim'de Allah, insanları zorlamaz ve her kişiye gücünün yettiği kadar sorumluluk verir:
“Allah hiçbir kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez.” (Bakara, 286)
Bu nedenle, geçmişte dini bilgisizliğinden dolayı kılmadığı namazları kaza etmek zorunda değildir. Ancak, dini öğrenip sorumluluk bilincine erdikten sonra namazlarını düzenli kılması ve terk ettiği namazları kaza etmesi gerekir. Bu, kişinin imanını ve ibadet sorumluluğunu yerine getirmesi açısından önemlidir.
Hz. Peygamber (s.a.v) döneminde yeni Müslüman olanlar, bilinçli olarak terk ettikleri namazları kaza etmişlerdir. Fakat bu, kişinin dini sorumluluğa erdikten sonra geçerlidir. Dini eğitimi olmayan ve namazı bilmeyen birinin geçmişteki namazlarını kaza etmesi beklenmez.
Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı da benzer görüş bildirmiştir; dini bilgi ve sorumluluk öncesi terk edilen ibadetler için ceza veya kaza şartı aranmaz. Önemli olan, kişinin dini öğrenip ibadetlerini düzenli hale getirmesidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, kişinin dini sorumluluğa ermeden önceki ibadetlerinden sorumlu tutulmadığı görüşü hakimdir. Malikî mezhebinde ise, bazı alimler geçmişte terk edilen namazların kaza edilmesini tavsiye etmekle birlikte, zorunlu görmezler.
Sonuç
Özetle, dini bilgi ve sorumluluk öncesi kılınmayan namazlar için kaza şart değildir. Kardeşim, dini öğrenip sorumluluk bilincine erdikten sonra namazlarını düzenli kılmaya ve terk ettiği namazları kaza etmeye gayret etmelidir. Allah kolaylık versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
