Gebelikten dolayı tutamadığım oruçların yerine fidye versem olur mu?
प्रश्न का विवरण
"Hocam ben üç yıl üst üste Ramazan ayına denk gelecek şekilde gebelik geçirdim ve evlatlarımı kaybettim. Ramazan ayında üç dört gün tutup sonrasında tutamadım. Aradaki süreçlerde de sağlık sıkıntılarım oldu. Geçen yıl Ramazan ayında elhamdülillah bebeğim kucağımdaydı, süt kesilir demelerine rağmen orucumu tuttum ancak borç varken oruç kabul olmaz diyorlar. Ben lise çağlarından beri sıkça oruç tutarım, Recep ve Şaban ayının da çoğunu oruçlu geçirirdim. Şimdi bu durumu nasıl telafi edebilirim? Para olarak versem veya kefaret tutsam olur mu? Hiç rahat değilim toplamda seksen üç gün borcum var."
Açıklama
Gebelik ve sağlık nedeniyle Ramazan orucunu tutamayanların, tutamadıkları oruçları nasıl telafi edecekleri İslam fıkhında önemli bir konudur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, gebelik ve sağlık gibi mazeretler nedeniyle tutulamayan oruçlar, sonradan kaza edilmelidir. Fidye vermek (fidyeye başvurmak) ancak oruç tutamayacak derecede sürekli bir engel varsa mümkündür. Geçici mazeretlerde oruç kaza edilmelidir. Kefaret ise orucu kasten bozmak gibi durumlarda söz konusudur, mazeretli durumlarda kefaret gerekmez.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de oruçla ilgili olarak mazeret sahiplerine kolaylık sağlanmıştır:
"Oruç tutmaya gücü yetmeyenlere, tutamadıkları günler sayısınca başka günlerde oruç tutmaları gerekir. Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez." (Bakara, 2/185)
Hz. Aişe validemizden rivayet edilen bir hadis de mazeretli oruç tutamama durumunu destekler:
"Hasta veya yolculukta olan kimse, tutamadığı oruçları başka günlerde kaza eder." (Buhari, Savm 9)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, gebelik ve sağlık sorunları oruç tutmayı güçleştiren mazeretlerdendir. Bu durumda Hanefi mezhebine göre oruçlarınızı kaza etmeniz gerekir. Yani, Ramazan dışında sağlıklı olduğunuz günlerde tutamadığınız oruçları tamamlamalısınız. Fidye vermek, sadece oruç tutamayacak derecede kalıcı hastalık veya yaşlılık gibi durumlarda geçerlidir. Sizde geçici bir mazeret söz konusu olduğundan fidye vermek uygun olmaz.
Kefaret ise orucu kasten bozmak gibi durumlarda gereklidir, sizin durumunuzda böyle bir durum yoktur. Bu nedenle kefaret gerekmez. Ramazan aylarında oruç tutamamanızın sebebi gebelik ve sağlık ise, bu mazeretler dolayısıyla oruçlarınız geçerli sayılır ve sadece kaza edilmesi gerekir.
Günümüzde sağlık problemleri yaşayan veya gebelik gibi durumları olan kadınlar, oruçlarını daha sonra kaza ederek dini sorumluluklarını yerine getirmiş olurlar. Ramazan dışında uygun zamanda oruçlarınızı kaza etmeye gayret edin. Allah Teâlâ kolaylık diler, zorluk çıkarmaz.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebine göre de benzer şekilde geçici mazeretlerde oruç kaza edilir, ancak sürekli engeli olanlar fidye verebilir. Malikî ve Hanbeli mezheplerinde de genel olarak aynı görüş hakimdir. Diyanet İşleri Başkanlığı da gebelik ve emzirme gibi durumlarda orucun kaza edilmesini tavsiye etmektedir.
Sonuç
Gebelik ve sağlık mazeretiniz nedeniyle tutamadığınız oruçları Ramazan dışında kaza etmeniz gerekir. Fidye veya kefaret vermeniz gerekmez. Sağlığınız elverdiğinde oruçlarınızı tamamlamanız en uygun yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
