Galerici payı
جزئیات سؤال
"Hayırlı günler hocam, sorum şu: 2. el araba almak istiyorum. Eğer arabayı oto galeriden alırsam araba fiyatı üzerinde %2 galerici pay alacak. Bu %2 faize girer mi? Bir de sıfır araba alacak olsam ve galericiyle anlaşsam. Arabanın taksitlerini banka kanalıyla değil de kendi kazancımdan ay ay ödeyecek olsam bu durumda da faize girmiş olur muyum? Çünkü arabalar galericinin değil. Muhtemelen şirketle ortaklığı var. Galerici aracı gibi gözüküyor. Galericinin aracılığından dolayı faize bulaşmış olur muyum? Cevap verirseniz çok bahtiyar olurum hocam. Allah'a emanet olun inşallah."
Açıklama
Galerici payı, ikinci el veya sıfır araç alımında galericinin aracılık hizmeti karşılığında aldığı ücret veya kar payıdır. Bu ücretin faize girip girmediği, ödeme şekline ve şartlarına göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, galerici payı doğrudan faiz (riba) değildir. Eğer galerici, aracı satarken fiyat üzerine %2 gibi bir kar payı ekliyorsa ve bu sabit bir satış fiyatı ise bu, faiz sayılmaz. Ancak, ödeme taksitlendirilirken gecikme faizi veya fazladan ücret talep edilirse bu faiz olur. Taksitlerin banka kanalıyla değil de galericiyle doğrudan ve faizsiz şekilde yapılması halinde faiz söz konusu olmaz.
Deliller
Faiz yasağı Kur'an'da açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar..." (Bakara, 2/275)
Burada faiz, borç para üzerinden alınan fazlalık olarak tanımlanır. Galerici payı ise satış fiyatı içindeki kar payıdır, borç para üzerinden alınan fazlalık değildir.
Detaylı Açıklama
Galerici payı, aracılık hizmetinin karşılığıdır ve genellikle araç fiyatına eklenir. Bu, satış fiyatının bir parçasıdır ve peşin veya taksitli ödemelerde sabit kalırsa faiz sayılmaz. Örneğin, 2. el araçta %2 galerici payı fiyatın içinde ise ve ödeme peşin veya taksitli olarak faizsiz yapılıyorsa bu caizdir.
Sıfır araç alımında taksitlerin banka yerine galericiye doğrudan ödenmesi, eğer ekstra faiz veya gecikme faizi yoksa faiz içermez. Burada önemli olan, taksitlendirme şeklinin faizsiz olmasıdır. Galericinin aracı olması ve şirketle ortaklığı bulunması, faize girip girmeme açısından belirleyici değildir; esas olan ödeme şartlarıdır.
Özetle, galerici payı sabit bir kar payı olarak kabul edilir ve faiz değildir. Ancak ödeme şartlarında gecikme faizi veya fazladan ücret varsa bu faiz olur ve kaçınılmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüşler vardır. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de satış fiyatına eklenen kar payı faiz sayılmaz. Ancak borç para üzerinden alınan fazlalık kesinlikle faizdir. Maliki mezhebinde de benzer şekilde değerlendirilir.
Sonuç
Değerli Müslüman, galerici payı faiz değil, satış karıdır. Ödemeler faizsiz ve gecikme faizi olmadan yapılırsa faiz haramına girilmez. Ödeme şartlarını dikkatle inceleyip faizden kaçınınız. Allah kolaylık versin.
