Felsefe kitapları okuduğum için tepki alıyorum…
سوال کی تفصیلات
"Hocam, çevremdeki birçok kişiden bazı felsefi kitaplar okumamla ilgili eleştiriler alıyorum. Gelen eleştirilerde genellikle felsefe iyi bir şey değil, bizi diğer filozofların görüşleri ilgilendirmez onlar adamı dinden çıkarır gibi… Sizin felsefeye bakışınız nedir hocam sizce insanın merak etmesi sorular sorması kötü müdür? Bu soru sormayı İslâm’daki tefekkürle elbette bir tutamayız ama böyle sorular sorup cevap aramak veya dediğim gibi o filozofların görüşlerinden düşüncelerinde bir şeyler öğrenmesi sizce caiz mi?
Felsefe biri ilim dalı olarak atılmalıdır, yok kabul edilmelidir diyemeyiz ama felsefe ile girdiği bataklıktan çıkamayan pek çok insanı gördükten sonra felsefe için riskli bir daldır deriz. Geçmişte felsefe, pek çok bilim dalı için öncülük etmiş idi. Bu nedenle şöhretli bir yeri oldu. Bugünkü felsefe o günkü felsefe değildir zannımızca. Yaptığımız her işte ahiret endişesi taşımamız gerektiğine göre ahiret endişesi açısından felsefeden uzak durmayı ilke edinmemiz gerekir."
Açıklama
Felsefe, insanın varlık, bilgi, ahlak gibi temel konularda düşünmesini sağlayan bir ilim dalıdır. İslam'da tefekkür (derin düşünme) teşvik edilir ancak felsefenin bazı dalları ve görüşleri İslam inancıyla çelişebilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, insanın Allah'ın yarattığı evreni, varlığı ve ahlakı düşünmesi, sorular sorması ve cevap araması caiz ve hatta teşvik edilen bir davranıştır. Ancak bu düşünce ve sorgulama İslam'ın temel inanç esaslarına aykırı olmamalıdır. Felsefe kitaplarından yararlanmak, eğer İslam'a aykırı görüşler içeriyorsa dikkatli olunmalı, bu tür görüşlere kapılmamak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de düşünmeye ve tefekküre teşvik eden ayetler vardır:
"Şüphesiz, göklerde ve yerde olanlarda, gece ve gündüzde akıl sahipleri için ibretler vardır." (Âl-i İmrân, 3/190)
"De ki: "Gelin, oğullarınızı ve oğullarınızı, kadınlarınızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendilerinizi çağırarak Allah'ın birliğine şahitlik edelim." Eğer onlar yüz çevirirse, Allah'a karşı gelmekten sakının ve bilin ki Allah, zalimler üzerine koruyucudur." (Âl-i İmrân, 3/61)
Hadislerde de ilim öğrenmenin önemi vurgulanmıştır:
"İlim öğrenmek her Müslüman erkek ve kadına farzdır." (İbn Mace)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, felsefe insanın düşünme ve sorgulama ihtiyacını karşılayan bir alandır. İslam, aklı kullanmayı, sorgulamayı ve öğrenmeyi teşvik eder. Ancak felsefenin bazı dallarında Allah'ın birliği, ahiret, peygamberlik gibi temel inanç esaslarına aykırı görüşler olabilir. Bu nedenle felsefe kitaplarını okurken dikkatli olmak, İslam'ın temel prensiplerinden sapmamak gerekir.
Geçmişte İslam alimleri felsefeden faydalanmış, özellikle mantık ve kelam ilmiyle felsefi düşünceleri İslam'a uygun şekilde değerlendirmişlerdir. Günümüzde ise bazı felsefi akımlar İslam inancıyla çelişebilir. Bu yüzden felsefe okumak isteyenler, İslam ilimlerine hakim alimlerin görüşlerine başvurmalı, şüpheli görüşlerden uzak durmalıdır.
Felsefe okumak, insanın düşünce ufkunu genişletir ancak bu, kişinin imanını zedeleyecek şekilde olmamalıdır. Soru sormak, merak etmek İslam'da güzeldir; önemli olan bu sorulara İslam'ın ışığında cevap aramaktır. Ahiret endişesi taşıyan bir mümin, felsefeyi İslam'ın temel değerleriyle bağdaştırarak okumalı ve imanını sağlam tutmalıdır.
Diğer Görüşler
Şafii, Malikî ve Hanbelî mezheplerinde de benzer şekilde, aklın kullanılması ve ilim öğrenilmesi teşvik edilir. Ancak bazı alimler felsefenin özellikle metafizik alanlarında İslam'a zarar verebileceği endişesiyle temkinli yaklaşmışlardır. Diyanet İşleri Başkanlığı da felsefenin İslam'a aykırı kısımlarından uzak durulmasını tavsiye eder.
Sonuç
Felsefe okumak, İslam'ın temel inançlarına zarar vermediği sürece caizdir ve faydalıdır. Ancak iman ve ahiret endişesiyle, İslam alimlerinin rehberliğinde okumak ve şüpheli görüşlerden uzak durmak gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
