Faiz Riski Olan Bir Şirketten Ev Almak Doğru Mudur?
Question Details
"Hocam bu sistemle ilgili sıkça sorular aldıgınızı biliyorum. Bizde birkaç arkadaş muallatta kaldık. Hepimiz memuruz. İçimizde diyanetten imamlarda var. Emineevim şirketinin yaptıgı organizasyonla ev almayı düşündük ama bazı hocalarımız helal bazı hocalarımız faizdir dedi. Bizim maddi yonden sıkıntılarımızdan dolayı ve haramında dogasında tatlılık oldugundan bu sistemle ilgili yapılan yorumları nefsimiz hep olumlu, helal olarak yorumlamak istiyoruz. Öcelikle mutlaka faizle işleyen sistemleri var ozellikle kira yardımı altında verilen yardımın ev parası verildikten sonra kira yardımı olarak geri alındıgını ve hak geçmediğini soylemekteler. Bu hesaba gore kesinlikle faiz giriyor hsapta nerdeyse 1/4 lük bir fazladan odeme ortaya çıkıyor toplamda. Benim soracagım ise diğer ev alma şekilleri. Ornegin %10 peşinatla vade ortasında ev parası teslim ediliyor. Odediğiniz tüm peşinat ve taksitlerin tutarı tam olarak eve tekabul ediyor o zaman. Ne kira yardımı alıyor nede veriyorsunuz sonrasında. Burada ise %5.8lik organizasyon ucreti kafaları karıştırıyor. Şirket bunun alınan organizasyon hizmeti karşılıgında tahsil edildiğini soylemektedir(şubelerin kiraları, personelin maaşları, faturalar, şirketin varlıgından kaynaklanan vergi ve diğer giderler) Peki burada problem şu olmaz mı?: 100.000tllik ev ile 80.000tllik ev ile ilgili masraf farkı olmamasına ragmen organizasyon ucretinin evin fiyatına gore değişkenlik gostermesi bu parayı faiz sınıfına sokmaz mı? faiz sınıfında şirket degerlendirse bile bize organizasyon bedeli diyerek tahsil etmesi bizi en azından bu sorumluluktan kurtar maz mı? Diğer işlemlerinde faiz olan bu şirketin bu işleminde faiz olmasa bile faizle işleyren bu şirketle iş yapılabilir mi? Hocam bu sorular çok onemli. 3-5 kuruşumuza haram karıştırmadan bu memurun belası evsizliktende kurtulmak istiyoruz."
Açıklama
Faiz riski taşıyan bir şirketten ev almak, İslam hukukunda önemli bir tartışma konusudur. Bu konuda faiz unsurunun varlığı veya yokluğu, işlemin helal olup olmadığını belirler.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve faiz içeren işlemler caiz değildir. Faiz riski olan bir şirketten ev almak, eğer işlemde faiz unsuru varsa uygun değildir. Ancak, işlem tamamen faizsiz, şeffaf ve helal esaslara uygun ise, bu durumda ev almak caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demelerindendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Faizi kat kat artırarak yemeyin ve Allah'tan korkun ki kurtuluşa eresiniz." (Âl-i İmrân, 3:130)
Hadislerde de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faizin yediği her mal haramdır." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, faiz riski taşıyan bir şirketten ev almak konusu hassas bir meseledir. Eğer şirketin işleyişinde faiz unsuru varsa, örneğin kira yardımı adı altında geri ödeme faiz içeriyorsa, bu işlem İslam'a göre caiz değildir. Çünkü faiz, malın artışı olmadan haksız kazançtır ve haramdır.
Ancak, bazı şirketler organizasyon ücreti adı altında hizmet bedeli talep etmektedir. Bu ücret, şubenin kira, personel maaşları, vergiler gibi gerçek giderleri karşılıyorsa ve bu bedel sabit değil, hizmetin karşılığı ise faiz sayılmaz. Fakat burada dikkat edilmesi gereken, bu ücretin evin fiyatına göre orantısız ve keyfi şekilde değişmemesi, gerçek hizmet karşılığı olmasıdır.
Örneğin, 100.000 TL’lik ev ile 80.000 TL’lik ev için aynı organizasyon ücreti alınması, bu ücretin hizmet karşılığı değil de faiz benzeri bir ek kazanç olduğu şüphesini doğurabilir. Bu durumda, şirketin finansal yapısı ve ücretlendirme politikası dikkatle incelenmelidir.
Şirketin diğer işlemlerinde faiz varsa, bu şirketle iş yapmanın caiz olup olmadığı konusunda alimler arasında ihtilaf vardır. Hanefi mezhebine göre, faizle işleyen bir kurumla doğrudan faizli işlem yapılması sakıncalıdır. Ancak sadece faiz içeren bazı işlemlerden dolayı tüm işlemler haram olmaz, önemli olan sizin işleminizin faiz içermemesidir.
Sonuç olarak, faizden kaçınmak ve helal kazançla ev sahibi olmak için, işlemin detaylarını şeffaf şekilde öğrenmeli, mümkünse Diyanet veya güvenilir bir ilahiyatçıdan onay almalısınız. Zor durumda olmak, haramı helal kılmaz; ancak kolaylaştırma ve maslahat gözetilerek hareket etmek gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de faiz kesinlikle haramdır. Ancak bazı çağdaş alimler, faiz riski düşük veya hizmet bedeli net olan işlemlerde daha esnek yaklaşabilmektedir. Maliki mezhebi ise benzer şekilde faizden kaçınmayı vurgular. Bu nedenle, farklı mezhepler arasında uygulamada küçük farklılıklar olabilir, ancak faiz haramdır ortak kanaattir.
Sonuç
Faiz riski taşıyan şirketten ev almak, eğer işlemde faiz unsuru varsa caiz değildir. Organizasyon ücreti gibi hizmet bedelleri gerçek ve makul ise sorun olmaz. İşlemin helal olduğundan emin olmak için detaylı bilgi alın ve mümkünse ilahiyatçı veya Diyanet fetvası ile teyit edin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
