Faiz kullanımından komisyon almak da haram mıdır?
Faahfaahinta Su'aasha
"Hocam bazı bankalara bağlı veya bankaya bağlı olmayan kredilendirme kuruluşları mevcut. Biz de otomotiv sektöründe olduğumuz için bunların bayiliklerini alarak araç satarken müşteriye talebi doğrultusunda kredi kullandırmamızda bir sorun var mıdır? Biz komisyon alıyoruz bu kullanımdan."
Açıklama
Faiz, İslam hukukunda kesinlikle haram kılınmış bir kazanç türüdür. Faiz kullanımından komisyon almak konusu ise, faizle bağlantılı bir kazanç olup olmadığına göre değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır. Faiz içeren bir işlemden doğrudan veya dolaylı olarak kazanç sağlamak da haramdır. Eğer komisyon, faizli kredi kullandırma işleminin bir parçası olarak, faizden dolayı alınan bir kazanç ise bu haramdır. Ancak komisyon, sadece aracılık hizmeti karşılığı ve faizden bağımsız olarak makul bir bedel ise, bu durumda hüküm farklı olabilir.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demelerindendir. Oysa Allah, alım satımı helal kılmış, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Faizin yedi katı büyüğü vardır, en hafifi bile diğer günahların en büyüğüdür." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, otomotiv sektöründe kredi kullandıran kuruluşların bayiliğini alarak müşteriye kredi sağlamak ve bu işlemden komisyon almak, işin mahiyetine göre değerlendirilmelidir. Eğer kullandırılan kredi faiz içeriyorsa, bu kredi işlemi İslam'a göre haramdır. Bu durumda faizli kredi kullandırma işlemi üzerinden alınan komisyon da haram olur çünkü bu kazanç faizle bağlantılıdır.
Ancak, eğer komisyon sadece aracılık hizmeti için makul ve sabit bir ücret ise, yani faizden bağımsız ve hizmet karşılığı ise bu durum farklıdır. Burada önemli olan, kazancın faizden kaynaklanmaması ve müşteriye sunulan hizmetin karşılığı olarak alınmasıdır. Ayrıca, faizsiz finansman yöntemleri veya katılım bankacılığı gibi İslami finansman modelleri tercih edilirse, bu tür işlemler daha uygun olur.
Günümüzde birçok Müslüman, faizli işlemlerden uzak durmaya çalışmakta ve faizsiz finansman yollarını tercih etmektedir. Siz de müşterilerinize faizsiz alternatifler sunmaya gayret edebilirsiniz. Böylece hem helal kazanç elde etmiş olursunuz hem de müşterilerinizin dini hassasiyetlerine saygı göstermiş olursunuz.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de faiz kesinlikle haramdır ve faizle ilgili kazançlar caiz görülmez. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, aracılık hizmeti karşılığında alınan makul komisyonların caiz olabileceğini belirtmişlerdir. Bu görüşler, kazancın faizden bağımsız ve hizmet karşılığı olmasına bağlıdır.
Sonuç
Faiz içeren kredi kullandırma işlemlerinden komisyon almak haramdır. Ancak sadece aracılık hizmeti karşılığı makul ve sabit bir ücret alınması farklıdır. Faizsiz finansman yöntemlerini tercih etmek en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.