Evliyaullah’lar için zaman ve mekân sınırı yok mudur?
سوال کی تفصیلات
"Bir kardeşim bir şey anlattı, Haluk Nurbaki’nin kitabından okumuş; Evliyaullah'lar için zaman, mekân sınırı yoktur. İstedikleri zamanda istedikleri mekânda, yerde bulunabiliyorlarmış. Allah Rasulu aleyhissalatu vesselam efendimiz Mirac'a çıkarken Burak'ın üzerine bineceği zaman Abdulkadir Geylani, efendimiz aleyhissalatu vesselamın ayağının altına başını koyarak basamak desteği oluyor. Efendimiz aleyhissalatu vesselam Burak'a biniyor ve Abdulkadir Ceylanı için, ‘Bütün evliyaların başları senin ayağının altında olsun’ diye dua ediyor. Aradan 400 yıl geçiyor ve Abdulkadir Geylani yaşıyor.
Hocam, bu konu benim biraz garibime gitti. Bu konuda bir kaynak var mıdır, düşünceleriniz nedir?"
Açıklama
Evliyaullah, yani Allah'a yakın olan salih kimseler hakkında halk arasında çeşitli menkıbeler ve kerametler anlatılır. Bu kerametlerin zaman ve mekân sınırı olup olmadığı konusu tasavvufî literatürde tartışılan bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, evliyaullahın kerametleri Allah'ın izniyle gerçekleşir ve bu kerametler olağanüstü hallerdir. Ancak bu kerametlerin zaman ve mekân sınırı olmadığına dair Kur'an ve sahih hadislerde açık bir delil yoktur. Evliyaullahın kerametleri, Allah'ın dilemesiyle olur ve bu kerametler onların üstünlük delili değil, Allah'ın kudretinin tecellisidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de evliyaullahın özel bir zaman ve mekân sınırı olmadan her yerde bulunabileceğine dair açık bir ayet yoktur. Ancak Allah'ın dilediği kuluna yardım ettiği ve mucizeler verdiği bildirilir:
"Allah, dilediğine yardım eder ve dilediğine güç verir." (Bakara, 2:251)
Hz. Peygamber (s.a.v) ve evliyaullah hakkında anlatılan menkıbeler ise genellikle sahih hadisler değil, tasavvufi rivayetlerdir. Sahih hadislerde ise peygamberlerin mucizeleri ve kerametleri Allah'ın izniyle gerçekleşir, ancak bunların zaman ve mekân sınırı konusunda detay verilmez.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, evliyaullahın kerametleri Allah'ın izniyle olur ve bu kerametler onların üstünlüğünü değil, Allah'ın kudretini gösterir. Tasavvufî kaynaklarda zaman ve mekân sınırı olmadan istedikleri yerde bulunabilme gibi kerametler anlatılır. Ancak bu tür menkıbeler genellikle tasavvufî edebiyatın bir parçasıdır ve ilmî delillere dayanmaz. Bu nedenle bu tür rivayetlere itibar ederken dikkatli olunmalıdır.
Hz. Peygamberimizin Miraç hadisesi ise sahih hadislerle sabittir ve bu olayda başka evliyaullahın fiziksel olarak bulunması gibi bir durum Kur'an ve sahih hadislerde yer almaz. Abdulkadir Geylani ile ilgili anlatılanlar ise tasavvufi menkıbeler arasında yer alır ve ilmî delil olarak kabul edilmez.
Günümüzde bu tür menkıbeleri dinî gerçeklerin yerine koymak yerine, Allah'a yakın olan salih kulların Allah katındaki makamlarını takdir etmek ve onları örnek almak daha uygun olur. Zira Kur'an ve sahih hadisler temel alınmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer tasavvufî görüşlerde evliyaullahın kerametlerinin zaman ve mekân sınırı olmadığı, Allah'ın izniyle istedikleri yerde ve zamanda bulunabildikleri ifade edilir. Ancak bu görüşler fıkhî delillerden ziyade tasavvufî tecrübelere dayanır ve Hanefi fıkhı açısından bağlayıcı değildir.
Sonuç
Evliyaullahın kerametleri Allah'ın izniyle olur ancak zaman ve mekân sınırı olmaması hususunda Kur'an ve sahih hadislerde açık delil yoktur. Bu tür menkıbeleri iman esaslarının dışında değerlendirmek gerekir. Allah'a yakın olan evliyaullahı saygıyla anmak, onların kerametlerine takılıp sapmamak en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
