Evlilik Görüşmelerinin İptal Olması Üzerine Hak Durumu
Butiran Soalan
"Hocam benim sorum evlilikte aile rızası ve kul hakkı ile ilgili. Ben çevremde bana uygun bir eş olmadığını düşünerek İslami bir evlilik sitesinden yaşıtım bir hanımla tanıştım. İlk bir hafta dolarken evlenme teklif ettim ve kabul etti. Üç ay sonra ise kendi aileme açıklamaya karar verdim. Babam internet üzerinden evliliklere güven olmayacağını düşündüğü için kesin bir dille reddetti. Hatta kız biraz uzakta oturuyordu ve oraya gidersem beni çiğnemiş olacaksın dedi. Ben üç dört gün babama küstüm ve çevreme de kötü davrandım. Sonra babamın hastalandığını öğrendim. Tek sebebi son birkaç gündür yaşadığı gerilim ve üzüntü idi. Ben de evlenme teklif ettiğim kıza uzun bir cep telefonu mesajıyla aileme zarar vermemek için ayrılmamız gerektiğini bildirdim. Bu durumda kendisi bana olan tüm manevi haklarını haram etti. İzleyen süreçte büyük suçluluk duydum ama bu ruh halimi ne kendi ailem ne de ayrıldığım kişi anlayabildi. Ben de Rabbim büyüktür diyerek ibadetlerime sarıldım. Ancak bu üzerimde haram edilmiş hak kalması kalben sürekli üzüntü duymama sebep oldu. Ailem evlenme niyetiyle başka bir görüşme yapmamı istedi. Ama suçluluk duyduğum ve haram olan hakkından dolayı evlilik hevesim kalmadı. Sonra vicdanımı rahatlatmak ve hakkımı helal kıldırmak için tekrar aynı hanıma mesaj attım ve bana süre tanımasını istedim. Sevgimizde bir azalma yoktu ve kendisi de dindar birisi idi. Bu süre içerisinde bu kez de başka meselelerden babamla tartışmalarımız oldu. Tartışma nedeniyle değildi ama babam tekrar hastalandı. Ben de ikinci kez bu riski göze alamayacağımı söyleyerek tekrar ayrıldım. Bu durumda hakkının haram olduğunu yeniledi. Bu durumda ben internette eş adayı bulduğumu aileme durum ciddileşmeden haber vermediğim için suçlu muyum? Bir tarafta babamın hakkı olmasına rağmen, terk ettiğim kız hakkını haram etmekte haklı mı?"
Açıklama
Evlilikte aile rızası, kul hakkı ve niyetler önemli hususlardır. Bu meselede hem aile bireylerinin hakları hem de evlilik niyetiyle yapılan sözleşmelerin manevi boyutları değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre evlilikte aile rızası özellikle kız tarafı için önemli olmakla birlikte, erkeğin evlenme niyeti ve karşı tarafla yaptığı anlaşma da bağlayıcıdır. Ancak aileye karşı saygı ve kul hakkı gözetilmelidir. Aileye zarar verecek davranışlardan kaçınmak gerekir. Ayrılık durumunda tarafların birbirlerinin haklarını helal etmeleri önemlidir.
Deliller
Kur'an'da aileye saygı ve kul hakkının önemi vurgulanır:
"Rabbin, yalnız O'na ibadet etmenizi ve anne-babaya iyilik yapmanızı emretti." (Kur'an, Lokman, 31:14)
Hz. Peygamber (sav) de kul hakkının çok önemli olduğunu belirtmiştir:
"Allah'a ve ahiret gününe iman eden, ya hayır söylesin ya da sussun." (Buhari, Edeb, 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, evlilikte aile rızası önemli olmakla birlikte, evlenme niyetiyle yapılan sözleşmeler de bir sorumluluk doğurur. Ailenizin endişeleri ve babanızın hastalığı sizin için zorlayıcı olmuştur. Ancak aileye karşı saygı ve kul hakkını gözetmek, onlarla iyi iletişim kurmak esastır. Ailenizin evlilik konusundaki endişelerini anlamaya çalışmak ve onları ikna etmeye gayret etmek gerekir. Bu süreçte sabırlı olmak, aile huzurunu korumak önceliklidir.
Öte yandan, evlilik niyetiyle yapılan teklif ve kabul, taraflar arasında bir bağ oluşturur. Ayrılık durumunda karşı tarafın hakkını helal etmesi önemlidir. Manevi hakların haram edilmesi, tarafların birbirine karşı kırgınlık yaşadığını gösterir. Bu durumda karşılıklı helalleşme ve affetme çabası, kalpteki yükü hafifletir. Suçluluk duygusu ise insanın vicdanının sesidir; bunu ibadet ve dua ile hafifletmek faydalıdır.
İnternet üzerinden eş adayı bulmak günümüzde yaygın bir yöntemdir ve bu konuda aileyi bilgilendirmek, onların endişelerini gidermek önemlidir. Ancak aileyi bilgilendirmemek günah değilse de, aile ile açık iletişim kurmak, olası yanlış anlamaları önler ve kul hakkını azaltır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde aile rızası özellikle kız tarafı için daha zorunlu kabul edilir. Hanbeli mezhebinde ise evlilikte tarafların rızası esas olup, aile rızası şart değildir ancak tavsiye edilir. Bu farklılıklar, aile ve toplum yapısına göre değişiklik gösterebilir.
Sonuç
Sonuç olarak, aileye saygı ve kul hakkını gözetmekle birlikte, evlilik niyetiyle yapılan sözleşmelerin manevi sorumluluğu vardır. Aile ile iletişimde samimi ve sabırlı olmak, karşılıklı helalleşmek ve affetmek kalbin huzuru için önemlidir. İnternet üzerinden eş aramak günümüzde meşrudur; ancak aileyi bilgilendirmek, kul hakkını azaltır ve huzuru artırır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
