Eşlerin Çalışması ve Uyumsuzluğu
Faahfaahinta Su'aasha
"Selamünaleyküm. Hocam ben ve eşim devlet memuruyuz, çalışıyoruz. Yaklaşık 4000 TL maaş alıyoruz. Aldığımız maaşın tasarrufu ve tasaddukunda sık sık problemler yaşıyoruz. Örneğin eşim, ailesi fakir olan yeğenlerimin okul ihtiyaçlarını karşılamama karşı çıkıyor; “Hakkım haram olsun!” veya “Çocuklarımın rızkını öyle kafana göre dağıtamazsın!” diyor. Bir diğer problem de eşimle evlendiğimde kendisi çalışmıyordu. İşimde ilerlemem ve mutlu bir yuva için bende zaten çalışan istemiyordum. Evlendikten bir kaç yıl sonra eşim memurluk kazandı. Çift maaşlı olmamız birçok maddi sıkıntılarımızı rahatlatmasına rağmen aile huzurumuza hiçbir bir katkı sağlamadı. Sık sık kavga ediyoruz. En çok da eşimin; “Seni ben kurtardım, sen bir halt değildin, ben seni adam ettim, ben zengin ettim” gibi lafları zoruma gidiyor. Kaç kere boşanmanın eşiğine geldik sırf bu sözleri yüzünden! Çalışmayı kendisi istiyor. Halbuki çalışmasına katlanan, hayallerinden kariyerinden ödün veren ben oldum. Sayın Hocam/hocalarım genel hatları ile problemim böyle... Bu ve benzeri ailevi problemlerin ışığında sizlere sorum şudur:1) İslam hukukunda çalışan eşlerin birbirleri üzerindeki hakları nelerdir? (kayyumluk ya da eşitlik bağlamında)2) Aile gelirlerinin tasarruf ve tasaddukunda kocanın yetkisi nedir?3) Benzer bir soruyu eşim sorsaydı cevabınız nasıl olurdu? Mümkünse soruları önce kuran ve sünnetteki delillere göre daha sonra günümüz şartlarına göre cevaplarsanız memnun olurum. Teşekkür ederim efendim..."
Açıklama
Çalışan eşlerin hakları, aile içi tasarruf ve tasadduk konuları İslam hukukunda önemli yer tutar. Bu meseleler, aile huzurunu ve maddi düzeni korumak için açıkça düzenlenmiştir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eşler birbirleri üzerinde kayyumluk hakkına sahip değildir; her biri kendi malında tasarruf sahibidir. Ancak aile içi maddi düzen ve ihtiyaçlar açısından kocanın nafaka verme yükümlülüğü önceliklidir. Aile gelirlerinin tasarrufunda kocanın yetkisi vardır, çünkü nafaka yükümlülüğü ona aittir. Tasadduk ise her bireyin kendi malından gönüllü yaptığı bir ibadettir ve zorunlu değildir.
Deliller
"Erkekler, kadınlar üzerinde koruyucudurlar çünkü Allah kimini kiminden üstün kılmıştır ve erkekler mallarından harcarlar." (Kur'an, Nisa 4:34)
Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Her kim, Allah rızası için bir yetimin nafakasını karşılar ve onun hakkını gözetirse, cennette benimle birlikte böyle olur." (El işaretle iki parmağını birleştirerek) (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, eşlerin her biri kendi kazandığı mal üzerinde tasarruf sahibidir. Ancak evlilikte maddi sorumlulukların dengeli ve adil olması gerekir. Kocanın nafaka yükümlülüğü, hanenin temel ihtiyaçlarını karşılamayı içerir. Bu nedenle aile gelirlerinin yönetiminde kocanın söz hakkı bulunur. Ancak bu, eşin kazancını tamamen kontrol etmesi anlamına gelmez. Eşler arasında karşılıklı saygı ve anlayışla ortak kararlar alınmalıdır.
Eşlerin birbirine karşı hakları ve sorumlulukları Kur'an ve Sünnet ışığında belirlenmiştir. "Ve onlara güzel muamele edin" (Nisa 4:19) ayeti, aile içi sevgi ve saygının önemini vurgular. Çalışan eşlerin birbirine destek olması, aile huzurunu artırır. Eşinizin çalışma isteği, onun da aileye katkı sağlama niyetini gösterir ve bu olumlu karşılanmalıdır.
Tasarruf ve tasadduk konusunda ise, her birey kendi malından dilediği gibi sadaka verebilir. Ancak aile ihtiyaçları ve nafaka öncelikli olduğundan, bu konuda ortak anlayış ve iletişim çok önemlidir. "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" hadisi, aile içi meselelerde hoşgörüyü ve kolaylığı teşvik eder.
Günümüz şartlarında, çift maaşlı ailelerde maddi planlama ve harcama konusunda eşlerin ortak hareket etmesi, aile içi çatışmaları azaltır. Maddi konularda şeffaflık ve empati, aile birliğini güçlendirir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malik mezheplerinde de benzer şekilde kocanın nafaka yükümlülüğü ön plandadır. Ancak bazı görüşlerde, eşlerin mal tasarrufunda daha fazla özerklik tanınabilir. Hanbeli mezhebinde ise eşlerin malı üzerinde daha bağımsız tasarruf hakkı vurgulanır. Ancak tüm mezhepler aile içi uyum ve karşılıklı saygıyı öncelikli tutar.
Sonuç
Özetle, İslam'da eşler birbirlerinin malı üzerinde kayyum değildir; ancak aile düzeni için kocanın nafaka yükümlülüğü ve tasarruf yetkisi vardır. Çalışan eşlerin hakları eşittir ve karşılıklı saygı ile maddi konular çözülmelidir. Aile içi iletişim ve anlayış, maddi sıkıntıların üstesinden gelmede en önemli anahtardır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
