Engelli olan çocuğumun abdest ve namazı nasıl olmalıdır?
سوال کی تفصیلات
"Hocam on yaşında engelli bir kızım var. Mesane problemi yaşıyor ve idrar kaçırıyor. Sonda takıyorum çünkü tuvalet ihtiyacını kendi karşılayamıyor. Çocuğum abdest almak istediği zaman her vakit abdest almak zorunda mı? Yoksa özürlü mü sayılacak idrar kaçırdığı için? Beli ve ayağı ameliyatlı, bir yere yaslanmadan yani destek almadan da duramıyor. Dizini de kıramıyor, bu durumda nasıl namaz kılmasını önerirsiniz?"
Açıklama
Engelli çocukların abdest ve namaz ibadetlerinde karşılaştıkları zorluklar, İslam fıkhında kolaylık ve merhamet prensipleri çerçevesinde değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, çocuğunuzun idrar kaçırması ve fiziksel engelleri nedeniyle abdestini her vakit tazelemesi zorunlu değildir. Bu durum, abdestin bozulması açısından geçerli bir mazeret (özür) sayılır. Namazda da oturarak veya destek alarak kılması caizdir; hatta zorunlu hallerde oturarak veya yatarak namaz kılabilir.
Deliller
Kur'an ve hadislerde engellilere kolaylık sağlanması vurgulanmıştır:
“Allah, sizin için güçlük istemez; O, sizin için kolaylık ister.” (Kur'an, Bakara, 2/185)
“Namazı kılın, zekâtı verin ve Allah’a itaat edin. O, sizin Mevlâ’nızdır. Ne güzel Mevlâ ve ne güzel yardımcıdır!” (Kur'an, Nisâ, 4/77) – Namazın kolaylaştırılması genel bir prensiptir.
Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, çocuğunuzun idrar kaçırması abdestin bozulması anlamına gelmez; bu tür sürekli ve kontrol dışı durumlar fıkıhta 'müsta'men' (sürekli özürlü) olarak değerlendirilir. Bu durumda abdestin sürekli tazelenmesi gerekmez. Abdest alırken mümkün olduğunca temiz ve kuru bir şekilde abdest alınabilir. Sonda kullanımı ve mesane problemi göz önünde bulundurularak, abdestin geçerliliği konusunda rahat olunabilir.
Namaz kılarken çocuğunuzun fiziksel engelleri nedeniyle ayakta durması mümkün değilse, Hanefi mezhebine göre oturarak veya destek alarak namaz kılması caizdir. Dizini kıramaması ve ameliyatlı olması durumunda, mümkün olan en rahat pozisyonda namaz kılması yeterlidir. Namazın şartları yerine getirilirken, engellilik hali göz önünde bulundurulur ve kolaylık sağlanır. Namazda rükû ve secde gibi hareketler mümkün değilse, bunların yerine başı eğmek veya mümkün olan hareketi yapmak yeterlidir.
Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı da engelli ve hasta kişilere kolaylık sağlanması gerektiğini belirtmektedir.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de benzer kolaylıklar vardır. Özellikle sürekli idrar kaçırma gibi durumlarda abdestin sürekli yenilenmesi gerekmez. Namazda oturarak kılmak veya mümkün olan hareketleri yapmak tüm mezheplerce kabul edilir.
Sonuç
Çocuğunuzun engelleri ve idrar kaçırması abdestin bozulması için mazeret teşkil eder; abdestini her vakit yenilemek zorunda değildir. Namazını ise mümkün olan en rahat pozisyonda, oturarak veya destek alarak kılabilir. Kolaylık ve merhamet esas alınmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
