Enflasyon Olan Bir Ülkede Faize Bulaşmadan Borç Alıp-Verme
Faahfaahinta Su'aasha
"Selamünaleyküm hocam. İslam’da faize bulaşmadan borç alıp vermek nasıl olmalıdır? Enflasyon olan bir ülkede bu mümkün müdür? Benim başıma gelen bir olay var mesela hocam. 2008 yılında bir arkadaşıma 1000 lira borç verdim. 2 ay sonra ödeyeceğim dedi. Fakat 3 sene sonra ödedi, tabi 1000 lira yine. 2008 de 18 gr altın alabiliyorken ben borcu alabildiğimde 10 gr. altın alabiliyordum. Ben hakkımı helal ettim fakat bu durum borç verme-alma duygusunu zedeliyor."
Açıklama
Faizsiz borç alıp verme, İslam hukukunda önemli bir prensiptir. Enflasyon gibi ekonomik değişkenler, borcun değerini etkileyerek bu konuda tereddütlere yol açabilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borç alıp verme işlemi, anaparanın aynen geri verilmesi şartıyla helâldir. Faiz (riba) kesinlikle haramdır ve borç ilişkisine karıştırılamaz. Ancak anaparanın değerinin korunması için ek bir talepte bulunmak, yani fazladan para istemek faiz sayılır ve caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2:275)
"Faizi bırakıp Allah'a ve Resulüne itaat ederseniz, anaparanız size kalır." (Bakara, 2:278-279)
Hadislerde de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faiz yiyen, Allah'a ve Resulüne savaş açmıştır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, enflasyonun yüksek olduğu ülkelerde paranın alım gücü zamanla düşer. Bu durumda, borç verilen miktarın nominal olarak aynen geri verilmesi, aslında borç verenin zararına olabilir. Ancak İslam hukukunda, borcun anaparasından fazlasını talep etmek veya almak faiz sayılır ve haramdır.
Bu nedenle, borç alırken veya verirken, taraflar arasında önceden anlaşarak, borcun değerinin korunması için alternatif yollar aranabilir. Örneğin, borç altın veya başka bir değerli metalle verilebilir ya da borç sözleşmesine enflasyon oranına göre güncelleme yapılması gibi hükümler konulabilir. Ancak bu tür uygulamalar, tarafların rızasıyla ve faiz unsuru taşımadan olmalıdır.
Senin örneğinde, 2008 yılında verilen 1000 liranın 3 yıl sonra aynen geri verilmesi, enflasyon nedeniyle alım gücünün düşmesi anlamına gelir. Bu durumda senin hakkını helal etmen güzel bir davranıştır, ancak bu durum borç ilişkilerinde karşılıklı güveni zedeleyebilir. İslam hukukunda, borç ilişkilerinde adalet ve hakkaniyet esastır; taraflar birbirine zarar vermemelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde faizsiz borç alıp vermeyi esas alır. Bazı çağdaş alimler, enflasyonun yüksek olduğu durumlarda borcun reel değerinin korunması için tarafların anlaşması halinde enflasyon farkının eklenebileceğini belirtmişlerdir. Ancak bu konuda ihtilaf vardır ve dikkatli olunmalıdır.
Sonuç
Faize bulaşmadan borç alıp vermek için anaparanın aynen geri verilmesi gerekir. Enflasyon gibi ekonomik şartlarda tarafların rızasıyla alternatif çözümler aranabilir ancak faizden kaçınılmalıdır. Borç ilişkilerinde karşılıklı güven ve hakkaniyet önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
