El Örgüsünden Oyuncak Bebek, Hayvan Figürü Yapmak

Açıklama

El örgüsünden oyuncak bebek veya hayvan figürü yapmak, insanların el becerisiyle ortaya koyduğu bir sanat ve zanaat türüdür. Bu tür oyuncakların dinî açıdan hükmü, İslam'da tasvir ve heykel yapımıyla ilgili genel prensipler çerçevesinde değerlendirilir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, el örgüsünden oyuncak bebek veya hayvan figürü yapmak, canlı varlıkların suretini üç boyutlu olarak yapmamak kaydıyla, yani sadece ipten veya kumaştan basit ve hareket etmeyen figürler şeklinde ise genellikle sakıncası yoktur. Ancak, canlı varlıkların tam ve detaylı suretlerini yapmak veya heykelini yapmak yasaklanmıştır.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de canlı varlıkların heykelini yapmakla ilgili doğrudan bir ayet olmamakla birlikte, Peygamber Efendimiz'in hadislerinde bu konuda uyarılar vardır:

“Melekler, evin içine girmezler; içinde köpek ve resim bulunan eve girmezler.” (Sahih Buhari, Kitabü'l-Edeb)

“Resim yapanlar kıyamet günü en şiddetli azaba uğrayacaklardır.” (Sahih Buhari, Sahih Müslim)

Burada kastedilen, canlı varlıkların gerçekçi ve üç boyutlu suretlerini yapmak ve onları putlaştırma niyetiyle yapmaktır.

Detaylı Açıklama

El örgüsünden yapılan oyuncaklar, genellikle ip, yün veya kumaş gibi malzemelerle yapılır ve üç boyutlu heykel şeklinde değildir. Bu tür oyuncaklar, çocukların oyun ve eğitim amaçlı kullanımı için yapılır ve canlı varlıkların ruhunu veya gerçek şeklini yansıtmaz. Bu nedenle Hanefi mezhebine göre bu tür oyuncakların yapılması ve kullanılması caizdir. Ancak oyuncakların içinde canlı varlıkların gerçekçi suretlerini canlandıran hareketli veya ses çıkaran mekanizmalar varsa, bu durum farklı değerlendirilmelidir.

Günümüzde oyuncak üretiminde el örgüsü gibi geleneksel yöntemler kullanılarak çocukların hayal gücünü geliştiren, zararsız ve eğitici oyuncaklar yapılmaktadır. Bunların dinen sakıncası yoktur. Ancak oyuncakların içinde putlaştırmaya veya şirk koşmaya yol açacak herhangi bir unsur bulunmamalıdır.

Diğer Görüşler

Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, canlı varlıkların detaylı ve gerçekçi heykel veya resimlerinin yapılması yasaklanmıştır. Ancak oyuncak ve basit figürlerin yapılması konusunda ihtilaf yoktur. Malikî mezhebinde ise benzer şekilde, oyuncak yapımı caiz görülür.

Sonuç

Değerli Müslüman, el örgüsünden yapılan oyuncak bebek ve hayvan figürleri, canlı varlıkların gerçekçi ve üç boyutlu suretleri olarak yapılmadığı sürece Hanefi mezhebine göre dinen sakıncası yoktur. Çocuklar için zararsız ve eğitici oyuncaklar olarak rahatlıkla kullanılabilir.