"El açıp isteyeni de sakın boş çevirme!" ayetini nasıl anlamalıyız?
Faahfaahinta Su'aasha
"Muhterem hocam, Duhâ Suresi 10. Ayetinde Rabbimiz "El açıp isteyeni de sakın boş çevirme!" diyor, biz kullarına. (Diyanet mealidir, diğer meallerde de bu anlama yakın yazımlar yapılmıştır.)
Günlük yaşantımız içerisinde birçok yardım dileyen insan ile karşılaşıyoruz. Sizler de biliyorsunuz ki bu insanların bazıları bu durumu bir kazanç kapısı olarak görmekte ve müminlerin duygularını sömürmektedir. Bunlardan kaynaklı olarak bazen bu insanları boş çeviriyoruz. Yaptığımız bu işten dolayı Ayet-i Kerime'ye ters düşmek bize bir vebal oluşturur mu?"
Açıklama
Duhâ Suresi 10. ayet, Allah'ın kullarına el açıp yardım isteyenleri boş çevirmemelerini öğütler. Bu, İslam ahlakında yardımlaşma ve merhametin önemini vurgulayan bir emir olarak değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ihtiyaç sahibi ve gerçekten yardım bekleyen kimselere yardım etmek farz veya vacip olmasa da, müminler arasında güzel ahlak ve merhamet gereği teşvik edilen bir davranıştır. El açanları boş çevirmek hoş karşılanmaz ve mümkünse yardım etmek gerekir. Ancak, yardım isteyenlerin niyetinin kötü olduğu veya istismar ettiği durumlarda, tedbirli olmak ve yardımı uygun şekilde değerlendirmek gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de bu konuda açık bir emir vardır:
"El açıp isteyeni de sakın boş çevirme!" (Duhâ Suresi, 93:10)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Müminler birbirleriyle yardımlaşırlar." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, günlük hayatta yardım isteyen birçok insanla karşılaşmak mümkündür. Bu kişilerin bazıları gerçekten muhtaç ve yardıma muhtaçtır, bazıları ise maalesef durumu suiistimal edebilir. İslam, yardımı teşvik ederken aynı zamanda israfı ve haksız yere başkalarının hakkını yemeyi yasaklar. Bu nedenle, yardım ederken samimiyeti ve ihtiyacı anlamaya çalışmak gerekir. Yardım etmekten kaçınmak, ayette geçen emre aykırıdır; ancak kötü niyetli kişilere karşı tedbirli olmak da gereklidir. Yardım etmek isteyen kişi, imkanı ölçüsünde ve uygun şekilde destek vermelidir. Bu, hem ayetin ruhuna uygun olur hem de kötü niyetlilere karşı tedbir sağlar.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, ihtiyaç sahiplerine yardım etmek teşvik edilir. Hanbeli mezhebinde ise, gerçek ihtiyaç sahiplerine yardım etmek önemle vurgulanır. Ancak tüm mezhepler, yardımı suiistimal edenlere karşı dikkatli olunmasını öğütler.
Sonuç
Sonuç olarak, el açıp isteyeni boş çevirmemek İslam'ın önemli bir ahlaki emridir. Ancak, yardım isteyenlerin niyetini ve durumu iyi değerlendirmek, yardımın israf ve suiistimale dönüşmesini önlemek gerekir. Yardım ederken hem merhametli hem de akıllı olmak en doğrusudur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
