Edindiğim altın ve malların zekâtını nasıl hesaplayacağım?
प्रश्न का विवरण
"Hocam ben müteahhitlik yapıyorum. Elimde biraz mal var ama tam manasıyla hesaplayamadım. Sekiz ay önce aldığım bir çeyrek, 60 gram altın, bir buçuk ay önce satma niyetiyle aldığım ve yarı hissesinin sahibi olduğum güncel değeri 600.000 TL olan boş iş yerim, altı ay önce aldığım ve ileride param olursa üzerine daire yapıp satacağım dört arsam. Üç yıl önce aldığım evim ve bir buçuk sene önce aldığım arabam, bunların haricinde ağabeyimle ortak olduğum, üç yıldır işlettiğimiz kiralık telefoncu dükkânım. Bu dükkânın içindeki malzeme değeri demirbaşlarla birlikte 100.000 TL. Nakit olarak da 25.000 TL paramız var ama bununla ay sonu kira ödeyeceğim için başka nakit paramız yok. Edindiğim mallar farklı tarihlerde alındığı için nasıl hesaplayacağımı bilemedim, bana yardımcı olursanız sevinirim."
Açıklama
Değerli Müslüman, zekât, İslam'ın mali ibadetlerinden biridir ve belirli mallar üzerinden hesaplanarak fakirlere verilmesi farzdır. Zekât, malın türüne ve elde bulundurma süresine göre hesaplanır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, zekât, nisap miktarına ulaşan ve bir yıl (hilal) boyunca elde tutulan altın, para, ticaret malları ve kira geliri gibi mallardan %2,5 oranında alınır. Gayrimenkuller ve kişisel kullanım eşyaları zekâta tabi değildir; ancak ticaret amacıyla alınan veya kiraya verilen mallar zekât kapsamındadır.
Deliller
Zekâtın farz oluşu Kur'an-ı Kerim'de şöyle bildirilmiştir:
"Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin..." (Bakara, 2/43)
Hz. Peygamber (s.a.v) de zekâtın malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra verilmesi gerektiğini belirtmiştir:
"Her kimde bir yıl boyunca zekât nisabına ulaşan mal bulunursa, ondan zekât alınır." (Müslim, Zekât, 1)
Detaylı Açıklama
- Altın: 60 gram altın, nisap miktarının üzerindedir (nisap yaklaşık 85 gram altın veya 595 gram gümüş). Altının alındığı tarihten itibaren bir yıl dolduğunda, eğer halen elde ise %2,5 zekât verilmelidir. Sekiz ay önce alınan çeyrek altın için henüz bir yıl dolmadığı için zekât gerekmez.
- Ticaret Malları ve Ortaklıklar: Boş iş yeriniz ticaret malı veya kira geliri için kullanılıyorsa, onun değeri üzerinden zekât hesaplanır. Ancak iş yerinin alım tarihi bir buçuk ay önce olduğundan henüz bir yıl dolmamıştır. Ortak olduğunuz kiralık telefoncu dükkanı ve içindeki malzeme ticaret malı sayılır. Üç yıldır işletildiği için, her yılın sonunda malın değeri üzerinden %2,5 zekât verilmelidir. Malzeme ve demirbaşların değeri 100.000 TL ise, bunun üzerinden zekât hesaplanır. Ortaklık payınız oranında hesaplama yapılmalıdır.
- Arsa ve Ev: Arsa ve ev kişisel kullanım veya yatırım amaçlı ise zekâta tabi değildir. Ancak arsa üzerinde ticaret amacıyla bina yapılacak ve satılacaksa, bina tamamlandığında ticaret malı sayılır ve o zaman zekât doğar. Üç yıl önce alınan ev ve arsa için zekât gerekmez.
- Araba: Kişisel kullanım aracı olduğu için zekâta tabi değildir.
- Nakit Para: Nakit para 25.000 TL ise ve bu miktar nisap miktarını (yaklaşık 21.000 TL civarı) aşıyorsa, bir yıl boyunca elde tutulmuşsa %2,5 zekât verilmelidir. Ancak kira ödemesi için ayrılan para zekât hesaplamasında dikkate alınmaz, sadece zekâta tabi olan net miktar üzerinden hesap yapılır.
- Farklı Tarihlerde Alınan Mallar: Her malın zekât hesaplama dönemi alındığı tarihten itibaren bir yıl sonra başlar. Bu nedenle malların zekât hesaplama tarihleri farklıdır. Zekât, her mal için ayrı ayrı hesaplanmalı ve yıl dönümlerinde verilmelidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde zekât, nisap ve bir yıl şartına bağlıdır. Ancak bazı mezhepler ticaret mallarının değerlemesinde farklı yöntemler kullanabilir. Diyanet İşleri Başkanlığı da Hanefi mezhebi esaslarına uygun olarak yukarıdaki açıklamaları destekler.
Sonuç
Özetle, her malın alındığı tarihten itibaren bir yıl geçtikten sonra, nisap miktarını aşan kısmı üzerinden %2,5 zekât vermeniz gerekir. Kişisel kullanım eşyaları zekâta tabi değildir. Ticaret mallarınız ve nakit paranızın zekâtını ayrı ayrı hesaplayınız. Zekât hesaplamasında kolaylık ve doğruluk için mal değerlerinizi güncel piyasa fiyatlarına göre belirleyiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
