Defle Birlikte Zikir Çekmek
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam... Size benim gittiğim sohbet meclisiyle ilgili bir şey soracaktım. Hocam toplu halde defli zikir caiz midir? Bide zikirdeki aşırılık caiz midir? Vaktinizi aldım hakkınızı helal edin selamünaleyküm..."
Açıklama
Def ile birlikte toplu halde zikir yapmak ve zikirde aşırılığın hükmü, İslam'da ibadetlerin usulüne uygunluğu açısından değerlendirilmesi gereken konulardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, def gibi müzik aletlerinin zikirde kullanılması genel olarak mekân ve ortamın uygunluğuna, zikir şeklinin bid'at ve aşırılıktan uzak olmasına bağlıdır. Toplu halde def çalarak zikir yapmak caizdir ancak aşırılığa kaçmamak gerekir. Zikirde aşırılık, yani ölçüsüz ve kontrolsüz davranışlar hoş karşılanmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zikirle ilgili genel emirler vardır, ancak müzik aletleriyle zikir hususunda açık bir ayet yoktur. Hadislerde ise Peygamber Efendimiz (s.a.v) zikir yapmayı teşvik etmiş, ancak ibadetin edep ve ölçü çerçevesinde yapılmasını vurgulamıştır.
“Allah’ı çok zikrediniz.” (Tirmizî, Zikir, 1)
“İslam güzel ahlaktır.” (Müslim, İman, 54)
Detaylı Açıklama
Toplu zikirlerde def gibi ritim aletlerinin kullanılması, özellikle tasavvufî ve halk arasında yaygın olan bazı meclislerde görülür. Hanefi mezhebine göre, bu tür uygulamalar bid'at sayılmaz, eğer zikir Allah rızası için, edebe uygun ve aşırılıktan uzak yapılırsa caizdir. Ancak zikirde aşırılık, örneğin bağırmak, kendinden geçmek, ibadetin sınırlarını aşmak hoş karşılanmaz. Bu tür davranışlar, ibadetin ruhuna zarar verebilir ve toplumda yanlış anlamalara yol açabilir.
Günümüzde, Diyanet İşleri Başkanlığı da zikir ve ibadetlerde ölçülü olunmasını, ibadetin Kur'an ve sünnete uygun şekilde yapılmasını tavsiye etmektedir. Def gibi müzik aletlerinin kullanımı, ortamın mahiyetine göre değerlendirilmelidir. Eğer bu, ibadetin huzurunu bozuyorsa veya bid'at unsuru taşıyorsa sakıncalıdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, zikirde aşırılıktan kaçınılması gerektiği vurgulanır. Maliki mezhebinde ise müzik aletlerinin ibadette kullanımı daha temkinli karşılanır. Ancak genel olarak, zikirde edep ve ölçü önemsenir.
Sonuç
Değerli Müslüman, def ile toplu zikir yapmak Hanefi mezhebine göre caizdir, ancak zikirde aşırılığa kaçmamak gerekir. İbadetin Kur'an ve sünnete uygun, ölçülü ve edep çerçevesinde yapılması esastır.
