Dedenin Mirasını Erkek Çocuğuna Bırakması
Maelezo ya Swali
"Selamünaleyküm. 24 yaşında yüksek lisans yapan bir yandan da atanma bekleyen bir erkeğim hocam. Anne tarafından dedemin epey mal varlığı mevcut hem arazi hem de iş yerleri mevcut. Tek dayım var ve dedem onunla ortak. Dedem bizi insanlarla tanıştırırken "kızdan torun" diyerek tanıştırır ve eğer bizim evlerimize gelip yemek yiyecek olsa bundan çok rahatsız olur neredeyse yediği ekmeğin parasını verse rahatlayacaktır. (muhtemelen karşılığında bir şey beklemesinler diye) bize yemek içmek bakımından son derece bonkördür ama iş sahibi olduğu şirketler ve tarlalar olunca onları dayıma ve onun oğluna yani erkekten toruna veriyor. Benim merak ettiğim konu sağlığında bu tip bir devir işleminin dini hükmü nedir? Yani kızları da varken oğluna hatta oğuldan toruna mal vermek şirketi onlar üzerine yavaş yavaş yıkmanın dini hükmü nedir? Bizim ailede bu meseleler hiç konuşulmaz, kırgınlık da görünür de yok ama insan sormadan edemiyor kendine. Aynı kandan olan atam bende torunuyken ve ben işsizken benim elimden tutmayıp oğlanın oğluna neden bu kadar mal mülk verir diye. (dayımla dedem ortak ama zaten dayım yeterince malı mülkü aldı kendi üzerine) her neyse... Bir de dikkatimi çeken başka konu anneannem falan hastalanınca hep annem ilgilenir ben arabamıza bindirip hastaneye götürürüm yani hisseler ve tarlaların gittiği torunla, hastaneye götüren torun farklı kişiler bu da bana Allah’ın verdiği bir lütuf olsa gerek... Siz ne dersiniz? Dedemin ölmeden yaptığı ve malımı istediğime veririm deyip oğlan tarafına hepsini olmasa da çoğunu dayımın tarafına aktarması uygun mudur? Ben düşününce uygun gibime geliyor sonuçta kazanan kendisi istediğine verir, ama insan yine de kırılıyor işte size de sormak istedim..."
Açıklama
Değerli Müslüman, miras paylaşımı İslam hukukunda önemli ve hassas bir konudur. Sağlığında mal varlığının kime nasıl devredileceği, hem dini hem de ailevi boyutlarıyla değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir kimse sağlığında malını dilediği kişiye verebilir ancak bu, miras paylarını tamamen ortadan kaldırmaz. Miras, ölen kişinin malının belirli oranlarda paylaştırılmasıdır ve bu paylar Kur'an-ı Kerim'de sabittir. Sağlığında yapılan bağış ve devirler, mirasçılar arasında haksızlık oluşturuyorsa, bu durum İslam hukukunda hoş karşılanmaz. Ancak mal sahibinin kendi malı üzerinde tasarruf hakkı vardır ve dilediği şekilde verebilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de miras payları açıkça belirtilmiştir:
"Allah size çocuklarınız hakkında (miras olarak) belirli paylar bırakmıştır: Erkek için iki dişinin payı kadar vardır." (Nisa Suresi, 4:11)
Sağlığında malını bağışlama ile ilgili Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Bir kimse sağlığında malını bağışlayabilir, ancak bu miras paylarını ortadan kaldırmaz." (Buhari, Edeb 65)
Detaylı Açıklama
Dedenizin mal varlığını oğluna ve torununa devretmesi, onun malı üzerinde tasarruf hakkı kapsamında değerlendirilir. Ancak bu devirler, mirasçılar arasında adalet ve hakkaniyet gözetilerek yapılmalıdır. İslam'da miras, ölen kişinin malının belli oranlarda paylaştırılmasıdır ve bu paylar Kur'an ile sabittir. Sağlığında yapılan bağışlar, miras hakkını ortadan kaldırmaz; dolayısıyla mirasçılar bu konuda haklarını talep edebilirler. Aile içi kırgınlıkların önüne geçmek için, mal sahibinin niyetini açıkça belirtmesi ve mümkünse tüm mirasçılarla istişare etmesi tavsiye edilir.
Modern hayatta, mal varlığının yönetimi ve paylaşımı konusunda noter ve hukuk sistemi devreye girmektedir. Dedenizin yaptığı devirler, yasal olarak geçerli olabilir ancak dini açıdan miras paylarının korunması önemlidir. Ayrıca, aile fertlerinin birbirine karşı sorumlulukları vardır; mal paylaşımı dışında hastalık, bakım gibi durumlarda gösterilen ilgi ve sevgi de İslam ahlakının gereğidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde miras paylarının Kur'an'a göre sabit olduğunu vurgular. Ancak bazı mezhepler, sağlığında yapılan bağışların miras paylarını etkileyebileceği görüşündedir. Bu konuda ihtilaflar olmakla birlikte, genel kanaat adaletin gözetilmesidir.
Sonuç
Dedenizin mal varlığını oğluna ve torununa devretmesi onun tasarruf hakkı dahilindedir ancak miras payları Kur'an'da sabittir ve korunmalıdır. Aile içi huzurun korunması için iletişim ve anlayış önemlidir. Siz de sabır ve güzel davranışla ailenizdeki bu durumu en iyi şekilde yönetmeye çalışmalısınız.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
