Cemaatle, Sesli Tesbihat Yapmak Caiz mi?
Question Details
"Cemaat ile yapılan tesbihatın bid'at olduğu söyleniyor. Türkiye dışında hiçbir ülkede sesli bir şekilde tesbihat yapılmıyor. İlmi noktada gelişmiş insanlar ile bunu konuştuk, birçoğu ile de hemfikiriz. Fakat bir arkadaşımı bu noktada ikna edemedim. Cemaatten birinin yüksek sesle tesbih çektirmesi dinen caiz midir?"
Açıklama
Cemaatle sesli tesbihat yapmak, yani topluca yüksek sesle Allah’ı anmak, İslam'da bid'at (dine sonradan eklenen yenilik) olarak değerlendirilip değerlendirilmemesi konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, cemaatle yüksek sesle tesbihat yapmak, yani topluca ve yüksek sesle zikir çekmek, dinin temel kaynaklarında açıkça emredilmediği ve Peygamberimiz (s.a.v) ve sahabenin uygulamalarında böyle bir örnek bulunmadığı için bid'at olarak değerlendirilir ve caiz değildir. Ancak bireysel olarak sessiz veya alçak sesle zikir yapmak kesinlikle caizdir ve teşvik edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim’de zikirle ilgili ayetlerde, Allah’ı anmanın kalpten ve dil ile yapılması emredilir, ancak topluca yüksek sesle zikir yapmaya dair açık bir emir veya uygulama yoktur:
“Ey iman edenler! Allah’ı çok zikredin.” (Âl-i İmrân, 3/41)
“O halde siz de O’nu anın, O’nu çok anın.” (Ahzâb, 33/41)
Hadislerde ise Peygamberimiz (s.a.v) ve sahabenin zikirleri genellikle bireysel veya az sayıda kişiyle sessiz ya da alçak sesle yapılmıştır. Yüksek sesle topluca tesbihat yapmak şeklinde bir sünnet bulunmamaktadır.
Detaylı Açıklama
Günümüzde bazı cemaat ve tarikatlarda topluca yüksek sesle tesbihat yapılması yaygınlaşmıştır. Ancak bu uygulama, İslam’ın temel kaynaklarında yer almayan ve Peygamberimiz (s.a.v) ile sahabenin uygulamadığı bir yöntemdir. Bu nedenle Hanefi fıkhına göre bid'at olarak kabul edilir. Bid'at, dinin esaslarına aykırı olmayan, ancak dinin temel kaynaklarında bulunmayan yeni uygulamalardır ve bunlardan sakınılması tavsiye edilir.
Bununla birlikte, zikir yapmak, Allah’ı anmak ve tesbih çekmek İslam’da çok önemli bir ibadettir. Bireysel olarak veya az sayıda kişiyle alçak sesle yapılan zikirler sünnettir ve teşvik edilir. Ayrıca, zikirle meşgul olmak kalbi Allah’a yakınlaştırır ve manevi faydalar sağlar.
Türkiye’de ve diğer birçok ülkede, özellikle Hanefi mezhebini benimseyen Müslümanlar arasında, topluca yüksek sesle tesbihat yapmak yaygın değildir ve genellikle bid'at olarak değerlendirilir. Bu konuda arkadaşınızı ikna etmek için, dinin temel kaynaklarına ve sahabenin uygulamalarına vurgu yapmak faydalı olabilir.
Diğer Görüşler
Diğer bazı mezhepler ve tasavvuf ekolleri, topluca yüksek sesle tesbihat yapılmasını ruhani bir tecrübe olarak görüp caiz kabul edebilirler. Özellikle bazı tarikatlarda bu uygulama manevi bir birlik ve coşku aracı olarak benimsenmiştir. Ancak bu görüşler Hanefi mezhebinin genel anlayışından farklıdır ve ihtilaflıdır.
Sonuç
Değerli Müslüman, Hanefi mezhebine göre cemaatle yüksek sesle tesbihat yapmak bid'at olarak değerlendirilir ve caiz değildir. Bireysel veya az sayıda kişiyle alçak sesle yapılan zikirler ise sünnettir ve teşvik edilir. Arkadaşınıza bu temel kaynakları ve sahabenin uygulamalarını anlatarak ikna etmeye çalışabilirsiniz.
