Burs ayarladığım gencin babasının alkol ve kumar alışkanlığının olması bir şeyi değiştirir mi?
Faahfaahinta Su'aasha
"Hocam eşimin bir akrabasının çocuğu üniversiteyi kazandı. Ben de ona burs buldum ama o çocuğun babasının at yarışı ve arada içki gibi huyları var, ayrıca borç batağında. Sosyal yaşamlarını da güzel yaşamaktalar. Durumu ortadayken tatile gitti mesela. Burs verecek ailenin bu durumdan haberi yok. Vesile olmakla kul hakkına girer miyim?"
Açıklama
Burs vermek, ihtiyaç sahibi öğrencilerin eğitimine destek olmak amacıyla yapılan hayırlı bir iştir. Ancak burs verilen kişinin ailesinin yaşam tarzı ve alışkanlıkları, burs verenin sorumluluğu ve niyeti açısından değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, burs vermek veya sadaka gibi yardımlarda bulunmak, ihtiyaç sahibine doğrudan yapılır. Burs verilen kişinin ailesinin kötü alışkanlıkları, burs verenin niyetini ve sorumluluğunu değiştirmez. Ancak, burs verenin niyeti ve bursun amacı önemlidir; burs, haram işlere vesile olmamalıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de infak ve yardım konusundaki genel prensipler şu şekilde belirtilmiştir:
"Mallarını Allah yolunda harcayanlar, sonra da nefsini tasdik edenler gibi değildir. Onlar için kat kat vardır ve bol rızık." (Bakara, 2/261)
Hz. Peygamber (s.a.v) de yardımda bulunurken niyetin önemine vurgu yapmıştır:
"Ameller niyetlere göredir." (Buhari, İman, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, burs verdiğiniz genç, kendi çabasıyla eğitimine devam eden ve ihtiyaç sahibi olan bir öğrencidir. Ailesinin alkol ve kumar alışkanlıkları, onların bireysel sorumluluğundadır. Siz burs verirken bu genç bireyin eğitimine katkı sağlamak niyetindesiniz. Bu niyetle hareket ettiğiniz sürece, burs vermeniz kul hakkına girmek anlamına gelmez.
Ancak burs veren olarak, bursun amacına uygun kullanılması önemlidir. Eğer burs, doğrudan haram işlerde kullanılacaksa veya burs verilen kişi veya ailesi bu yardımı haram işlerde kullanacaksa, bu durum burs verenin niyetini ve sorumluluğunu etkileyebilir. Fakat burada burs verilen kişi değil, ailesinin alışkanlıkları söz konusudur ve burs verilen genç kendi hayatını düzenliyorsa, bu sizin sorumluluğunuzu azaltır.
Bu tür durumlarda, burs verenin niyetini temiz tutması, bursun eğitim amacıyla kullanılmasını teşvik etmesi ve mümkünse burs verilen kişiyle iletişimde olması faydalı olur. Ayrıca, burs verenin bu tür durumlarda zorlaştırmaması, kolaylaştırması İslam'ın ruhuna uygundur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir; yardımın niyeti ve amacına göre hüküm verilir. Bazı alimler, burs verilen kişinin ailesinin haram alışkanlıkları varsa, burs verenin bu durumu göz önünde bulundurması gerektiğini belirtir. Ancak bursun doğrudan haram işlerde kullanılmadığı sürece, burs vermek caizdir.
Sonuç
Burs verdiğiniz gencin babasının alkol ve kumar alışkanlıkları burs vermenizin hükmünü değiştirmez. Önemli olan bursun eğitim amacıyla verilmesi ve niyetinizin temiz olmasıdır. Yardımda kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
