Boykotta Müslümanca duruş nasıl olmalıdır?
Savol tafsilotlari
"Hocam boykot konusu malumunuz. Bu konu hakkında şöyle sorular akla geliyor veya çevreden bizlere sorulmakta.
İçecek, giyecek, kozmetik ve temizlik alanında alternatif bulunabilmekte ama örneğin elektronik bir ev aleti bozuldu. İndirimde de bize lazım olan ürün oldukça uygun bir fiyatta, boykot nedeniyle oldukça ucuzlamış olsun. Bu durumda belki üç veya beş hatta on yılda bir alınan bu tür bir üründe, boykot olmasına rağmen almada bir beis var mıdır? Ticaretini yapma veya para kazanma niyeti yok, bu durumda ne yapılabilir? Çeyiz vb. ihtiyacı olanlar, bu tür indirimlerden faydalanmak isterse onlara ne dememiz uygun olur?
Yani ufak bütçeli kardeşlerimiz bu tarz boykotlarda ne yapmalıdır? Bu konu üzerinden daha çok sorular gelmekte.
Bir de Avrupa’da olan bizler, meşrubat içmesek olur fakat gıda ürünleri Türk marketleri vergi ödediği için daha pahalı yani Belçika marketlerinde haliyle uygun. Bu durumda Müslümanca duruş ne olmalıdır? Pahalı da olsa Türk marketini mi tercih etmeliyiz?"
Açıklama
Boykot, toplumsal veya ekonomik bir amaçla belirli ürünlerin veya hizmetlerin satın alınmaması anlamına gelir. Müslümanca duruş ise bu tür davranışlarda İslam ahlakı, adalet ve maslahat prensipleri çerçevesinde hareket etmektir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, boykot gibi sosyal ve ekonomik tutumlarda temel ölçü, zaruret ve maslahat prensibidir. Zaruret halinde, yani ihtiyaç ve mecburiyet durumunda boykota uymamak caizdir. Ancak genel olarak, boykotun amacı haksızlığa karşı durmak ve adaleti sağlamak ise mümkün olduğunca boykota riayet etmek teşvik edilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de genel olarak zulme karşı durmak ve adaleti gözetmek emredilmiştir:
"Allah size, size karşı savaşanlara karşı güç yetireceğiniz kadar güç vermeyi emretti." (Âl-i İmrân, 3/128)
Ayrıca, Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari, Rikak, 1)
Bu hadis, zor durumlarda kolaylık gösterilmesini ve aşırı katı davranılmamasını öğütler.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, boykot konusu sosyal ve ekonomik adaletin sağlanması için önemli bir araç olabilir. Ancak bu konuda İslam, zorlaştırıcı değil kolaylaştırıcıdır. Örneğin, elektronik ev aleti gibi nadiren alınan ve zaruri ihtiyaç olan bir ürünün boykot döneminde indirimle uygun fiyata bulunması halinde, ihtiyaç ve zaruret ölçüsünde almakta bir sakınca yoktur. Burada niyet önemlidir; ticaret yapma veya kar amacı güdülmüyorsa, ihtiyaç için alınması caizdir.
Çeyiz hazırlığı yapan veya bütçesi kısıtlı kardeşlerimiz için de benzer şekilde, zaruret ve ihtiyaç ön plandadır. Boykota tamamen uymak mümkün değilse, zaruret ölçüsünde hareket etmek İslam'ın ruhuna uygundur.
Avrupa'da yaşayanlar için ise, Türk marketlerinin vergiler nedeniyle daha pahalı olması durumu söz konusu ise, meşrubat gibi alternatif ürünlerden kaçınmak mümkünken, temel gıda ihtiyaçlarında uygun fiyatlı ürünleri tercih etmekte bir sakınca yoktur. Burada da amaç, mümkün olduğunca yerli ve adil ticareti desteklemek olmalıdır ancak zaruret ve ekonomik gerçeklikler göz önünde bulundurulmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de Hanefi mezhebi gibi zaruret halinde boykota uymamanın caiz olduğunu belirtir. Bazı alimler, boykotun toplumsal fayda sağladığı durumlarda daha sıkı riayet edilmesini önerirler ancak her durumda kolaylık prensibi önceliklidir.
Sonuç
Boykotta Müslümanca duruş, adalet ve maslahat gözetilerek, zaruret halinde kolaylık göstermektir. İhtiyaç ve mecburiyet durumunda boykota uymamak caizdir, ancak mümkün olduğunca boykota riayet etmek ve haksızlığa karşı durmak önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
