Boş İçki Kutularından Elde Edilen Kazanç
Maelezo ya Swali
"Selamun aleykum hocam, Avrupa'da bir ülkede yaşıyorum. Burada kullanılmış boş içecek pet şişeleri, kutularını toplayıp gerekli yerlere götürüp makinelere atıp her bir kutunun karşılığında 0,1 euro gibi cüzi bir miktar para alabiliyorsunuz. Sormak istediğim: Mesela sokaklarda zaman zaman dışarılara atılmış böyle kutular oluyor, içlerinde içki kutuları da oluyor. Bu kutuların -boş içki kutuları dahil- toplanıp paraya dönüştürülmesi, o şekilde bir kazanç sağlanması caiz olur mu? Boş içki kutularına ellemek, taşımak doğru olur mu, bunlar üzerinden bir kazanç sağlamak caiz midir? Teşekkür ederim."
Açıklama
Boş içki kutularının toplanıp geri dönüşüm karşılığında para kazanılması, İslam hukukunda değerlendirilmesi gereken bir konudur. Burada önemli olan, bu işten elde edilen kazancın helal olup olmadığı ve içki ile ilişkisinin nasıl değerlendirileceğidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, boş içki kutularını toplayıp geri dönüşüm için satmak ve karşılığında para almak caizdir. Çünkü burada satılan şey içki değil, boş kutudur ve bu kutuların içeriği artık yoktur. Kazanç helaldir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de haram olan şeylerin satışının yasaklandığı belirtilir, ancak burada satılan haram olan madde değil, boş ambalajdır:
“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar, fal okları şeytan işi birer pisliktir; onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.” (Maide, 5/90)
Burada içki haramdır, ancak boş kutu haram değildir. Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Her haram olan şeyin satışı da haramdır.” (Buhari, Ticarat 1)
Fakat burada satılan haram madde değil, boş ambalajdır. Bu nedenle satışı caizdir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, boş içki kutularını toplamak ve geri dönüşüm merkezlerine götürüp para almak, aslında çevre temizliği ve ekonomiye katkı sağlamak anlamına gelir. Kutuların içindeki haram madde artık yoktur ve sadece metal veya plastik olarak değerlendirilir. Bu nedenle bu işten elde edilen kazanç helaldir. Ancak, bu kutuların toplanması sırasında içki içenlerin bıraktığı pislik veya kötü kokular olabilir; bu durumda temizlik ve hijyen kurallarına dikkat etmek gerekir. Ayrıca, bu işin yapılması kişinin onurunu zedelememeli ve zorunlu kalınmadıkça kötü durumlara düşmemelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak bu konuda benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de boş ambalajların satışı helal kabul edilir. Ancak bazı alimler, içki kutularına el sürmenin manevi olarak hoş olmadığını belirtse de, bu durum dini hükmü değiştirmez.
Sonuç
Boş içki kutularını toplayıp geri dönüşüm karşılığında para kazanmak helaldir ve caizdir. Temizlik ve saygı çerçevesinde yapılması tavsiye edilir.
