Borsada faiz gelirini sadaka olarak verirsek kazancımız helal olur mu?
Maelezo ya Swali
"Borsada birçok şirketin gelir gider tablosunu inceledim ve istisnasız hepsinde faiz geliri olduğunu gördüm. Ana işi faizle ilgili olmayan ve faiz geliri bulunmayan ancak aldığı krediler nedeniyle faiz gideri olan bir şirketin hissesini almak caiz midir? Şirketin faiz geliri olmadığı halde şirketin büyümesi için alınan kredilerden dolayı faiz gideri olmasını nasıl değerlendirirsiniz, günümüzde büyük bir şirketin tek borç alabileceği kurum bir banka olduğu için o şekilde büyümesi helal midir? Bu şirketin hissesini almak ve belli bir süre sonra kâr elde etmek, kârdan faiz gelirinin sadaka olarak verilmesiyle caiz hale gelir mi?"
Açıklama
Borsada işlem gören şirketlerin finansal yapılarında faiz geliri veya gideri bulunabilir. Bu durum, yatırımcının hisse alımında helal kazanç elde edip etmeyeceği konusunda sorulara yol açar.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır. Faiz geliri olan şirketlerin hisselerini almak caiz değildir. Ancak, ana faaliyet konusu faiz olmayan ve sadece banka kredisi nedeniyle faiz gideri olan şirketlerin hisselerini almakta ihtilaf vardır. Bu tür şirketlerin hisselerini almak genellikle mekruh veya sakıncalı görülür, fakat tamamen haram sayılmaz. Faiz gelirinin sadaka olarak verilmesi ise, haram olan kazancın helal hale gelmesini sağlamaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili birçok hadisinde haram olduğunu belirtmiştir:
"Faiz yediğiniz her şey gibi, Allah onu yemeyi haram kıldı." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Günümüzde büyük şirketlerin finansmanında banka kredileri yaygın olup, bu kredilerden dolayı faiz gideri oluşması kaçınılmazdır. Hanefi mezhebine göre, ana işi faiz olmayan ve sadece faiz gideri olan şirketlerin hisselerini almakta ihtilaf vardır. Bu durumda yatırımcının dikkat etmesi gereken, şirketin gelirlerinin faizden olmaması ve faiz gelirinin şirkette çok az veya hiç bulunmamasıdır. Faiz gideri ise, şirketin finansman maliyetidir ve bu durum doğrudan haram kazanç olarak değerlendirilmez. Ancak bu hisseden elde edilen kazançta faiz payı varsa, bu payın oranı tespit edilip o kısmın sadaka olarak verilmesi tavsiye edilir. Bu, haram kazancı tamamen helal kılmaz ama vicdani rahatlık sağlar.
Faiz gelirinin sadaka olarak verilmesi, haram olan kazancı helal yapmaz. Çünkü haram olan kazançtan kurtulmak için sadaka vermek, haramı helal kılmaz. Ancak bu, kişinin günahını hafifletmek ve haramdan uzak durmak için bir adımdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde faiz haram kabul edilir. Ancak bazı çağdaş alimler, faiz gideri olan şirketlerin hisselerini almakta daha esnek davranmakta, ana faaliyet konusu faiz olmayan şirketlerin hisselerinin alınabileceğini belirtmektedir. Hanbeli mezhebinde ise faizle ilgili hassasiyet biraz daha fazladır ve mümkünse faizle bağlantılı şirketlerden uzak durulması önerilir.
Sonuç
Değerli Müslüman, borsada faiz geliri olmayan ancak faiz gideri olan şirketlerin hisselerini almak Hanefi mezhebine göre makul görülür. Ancak elde edilen kazançta faiz payı varsa, bu kısmın sadaka olarak verilmesi tavsiye edilir. Faiz gelirinin sadaka olarak verilmesi haramı helal yapmaz, sadece vicdani rahatlık sağlar. Yatırımlarınızda helal kazanç için dikkatli olmanız önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
