Borsa hissesi alacağımız şirketin bütün detaylarını bilmeliyiz?
جزئیات سؤال
"Hocam ben borsaya ilgi duyuyorum ve farklı şirketlerden hisse senetleri almayı planlıyorum. Bankaların aracı olmamalarına ve şirketlerin haram hükmüne giren ürünleri pazarlamadıklarına dikkat ediyorum. Fakat şirketleri teferruatlı bir şekilde analiz de edemiyorum. Örneğin, bilgisayar programı geliştiren bir şirketin faizli kredi kullanıp kullanmadığını ya da erkek-kadın mahremiyeti konusunu değerlendiremiyorum; aynı şekilde, kantindeki yemek büfesinde sunulan gıdaları da elbette bilemem.
Şirketin iç düzenini oluşturan konulardan hangi çapta mesul olurum ve ne zaman haram yatırım söz konusu olur?"
Açıklama
Borsa hissesi alırken şirketin faaliyet alanı ve işleyişi İslam hukukuna uygun olmalıdır. Ancak her detayı bilmek mümkün olmayabilir; önemli olan haram unsurların belirgin olmaması ve yatırımın İslam'a uygun olmasıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir şirkete yatırım yaparken şirketin temel faaliyetlerinin helal olması gerekir. Şirketin faizli işlemlerden tamamen uzak olması şart değildir; çünkü modern ekonomide çoğu şirketin faizle dolaylı ilişkisi olabilir. Ancak şirketin ana faaliyet konusu faiz, alkol, kumar, domuz ürünleri gibi haram unsurlar ise o şirkete yatırım yapmak caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili uyarılar ve haram kazançla ilgili hükümler bulunmaktadır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Faiz yemeyin, kat kat artarak çoğalır." (Âl-i İmrân, 3:130)
Ayrıca, Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Allah, haram kıldığı şeylerden elde edilen malı kabul etmez." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, borsada yatırım yaparken şirketin faaliyet alanını ve ana gelir kaynağını araştırmak önemlidir. Örneğin, bilgisayar programı geliştiren bir şirketin temel işi helal ise ve faizli kredi kullanımı gibi dolaylı durumlar varsa, bu durum genellikle şirkete yatırım yapmayı engellemez. Çünkü modern ekonomide şirketlerin finansmanında faizli kredi kullanımı yaygındır ve bu durumun tamamını engellemek mümkün değildir.
Ancak şirketin gelirlerinin önemli bir kısmı faizden, alkol, kumar, domuz ürünleri gibi haram işlerden geliyorsa, bu şirkete yatırım yapmak caiz olmaz. Şirketin kantinindeki yemek büfesi gibi küçük detaylar ise yatırımın haram olmasına sebep olmaz; önemli olan şirketin ana faaliyet alanıdır.
Bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı ve İslam Fıkıh Akademisi'nin yayınladığı raporlar ve fetvalar yol göstericidir. Ayrıca, borsa yatırımında helal yatırım fonları ve İslami endeksler takip edilebilir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde, haram kazançtan kaçınılması esastır. Hanbeli mezhebi de şirketin ana faaliyetinin haram olmaması gerektiğini vurgular. Ancak bazı çağdaş alimler, faizli işlemlerden tamamen kaçınmanın zor olduğu günümüzde, faiz oranı düşük veya dolaylı faiz içeren şirketlere yatırım yapılabileceğini belirtirler.
Sonuç
Özetle, şirketin ana faaliyet alanının helal olması ve haram kazanç kaynaklarının az veya yok denecek kadar az olması gerekir. Şirketin tüm detaylarını bilmek zorunlu değildir; önemli olan temel faaliyet ve gelir kaynaklarının İslam'a uygunluğudur. Helal yatırım fonları tercih etmek kolaylık sağlar.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
