Borcun Zekâtı Olur mu?
Faahfaahinta Su'aasha
"Selamünaleyküm. Hocam, benim 60 gram altınım var ama 3 sene oldu başkasına borç verdim. Bunun zekâtını verecek miyim? Geçen o 3 sene de dâhil 3000 TL param var onu da borç verdim şu an ama bu yıl ödemem gereken borç 3000 TL taksitli borcum var. Bunu nasıl hesaplayacağız? Bana geçmiş borç da dâhil ne kadar zekât vereceğimi belirtirseniz sevinirim."
Açıklama
Bu soruda, borç verilen mal ve borçlu olunan miktarın zekât hesaplamasındaki durumu ele alınmaktadır. Zekât, İslam'da belirli mal ve paranın üzerinden nisap ve yıl tamamlandıktan sonra verilmesi gereken bir ibadettir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borç olarak verilen malın zekâtı, borçlu tarafından geri alınmadıkça borç verenin malı sayılmaz ve zekâtı düşmez. Ancak borçlu olunan miktar, yani kişinin kendisinin ödemesi gereken borç, zekât hesaplamasında maldan düşülür.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın farz oluşu belirtilirken, malın gerçek sahibi üzerinde bulunması esas alınır:
"Mallarınızda, onda bir oranında zekât vardır; onu alınız ve Allah yolunda harcayınız." (Tevbe, 9/103)
Hadislerde ise malın sahibinin tasarrufunda olması gerektiği vurgulanır. Borç olarak verilen mal, alacaklı tarafından tasarruf edilmediği için zekâtı düşmez.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, 60 gram altını 3 yıl önce başkasına borç vermişsiniz. Bu altın şu anda sizin tasarrufunuzda olmadığı için zekâtı size düşmez. Çünkü zekât, malın sizin elinizde veya tasarrufunuzda olmasıyla farz olur. Borç verdiğiniz mal, alacaklı tarafından kullanılır ve sizin malınız sayılmaz.
3000 TL paranız da borçluya verilmiş ise, bu para da sizin malınız değildir ve zekâtı size ait olmaz. Ancak, sizin 3000 TL taksitli borcunuz varsa, bu borç miktarı zekât hesaplamasında maldan düşülür. Yani, sahip olduğunuz toplam mal miktarından borçlarınız çıkarılır ve kalan miktar üzerinden zekât hesaplanır.
Örnek olarak, eğer 60 gram altın ve 3000 TL nakit olarak elinizde olsaydı, bunların toplam değeri üzerinden zekât hesaplanırdı. Ancak altın ve 3000 TL borç olarak başkasına verilmişse, bunlar malınız sayılmaz. Sadece sizin ödeyeceğiniz 3000 TL borç, malınızdan düşülür.
Zekât nisabı güncel altın fiyatına göre hesaplanır. Nisap, yaklaşık 85 gram altın veya karşılığı paradır. Eğer elinizdeki mal borçlar düşüldükten sonra nisaba ulaşmıyorsa zekât gerekmez.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak borç verilen malın zekâtı verilmez. Ancak bazı alimler, borcun tahsil edilme ihtimali yüksek ve malın geri alınması kesin ise zekâtın verilmesini tavsiye eder. Fakat Hanefi mezhebi bu konuda daha temkinlidir.
Sonuç
Özetle, borç verdiğiniz altın ve para için zekât vermezsiniz. Ödemeniz gereken borç miktarını malınızdan düşüp kalan üzerinden zekât hesaplamalısınız. Borçlarınızı dikkate alarak güncel nisap miktarını kontrol edip zekâtınızı kolaylıkla hesaplayabilirsiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
