Borcu ve birikmiş parası olan kişinin zekât durumu nedir?
Fragedetails
"Hocam benim biraz birikmişim var ama altın borcum da var. Paramdan borcumu çıkarınca kalan miktar zekât sınırının altında, bunu biliyorum ama son birkaç ay içinde borcumu ödeyebilecek kadar yeni para kazandım ve henüz borcumu ödemedim. Yine de zekât vermem gerekiyor mu?"
Açıklama
Değerli Müslüman, zekât vermekle yükümlü olabilmek için malın nisab miktarına ulaşması ve bir yıl (hilal ay) boyunca bu miktarın elde tutulması gerekir. Borçlu olan kişinin mal durumu, zekât hesaplamasında önemli bir etkendir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kişinin borçları malından düşüldükten sonra kalan miktar nisab miktarına ulaşmıyorsa zekât vermesi gerekmez. Ancak borcunu ödeyebilecek durumda olduğu halde borcunu ödememişse, borcunu ödemesi gerekir; çünkü borç, maldan düşülür ve zekât hesaplanır.
Deliller
Kur'an'da zekâtın farz oluşu belirtilirken, malın belirli bir sınırı aşması şart koşulur:
“Ey iman edenler! Mallarınızın içinde belirli bir miktar (nisab) bulunanlardan, bilinen bir hakkı (zekâtı) alın.” (Tevbe, 9/103)
Hadislerde ise borçlu kimsenin malından borç düşülerek zekât verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Örneğin, İmam Ebu Hanife'nin görüşü bu doğrultudadır.
Detaylı Açıklama
Günümüzde borçlu olan bir kişinin elinde birikmiş para varsa, bu paradan borç miktarı düşülür. Eğer kalan miktar nisab miktarına ulaşmıyorsa, zekât vermesi gerekmez. Ancak borcunu ödeyebilecek durumda olduğu halde borcunu ödememişse, malın tamamı üzerinden zekât hesaplanmaz; borç düşülür. Borcunu ödemek, hem dini hem de sosyal açıdan önemlidir.
Örneğin, altın nisabı yaklaşık 85 gram altın olarak kabul edilir. Paranın altın karşılığı nisab miktarına eşit veya fazla ise zekât vermek gerekir. Borçlar düşüldüğünde bu miktar altına iniyorsa, zekât yükümlülüğü ortadan kalkar.
Yeni kazanılan paralar da borç ödenmeden zekâta dahil edilmez. Borcun ödenmesi önceliklidir. Borç ödenince kalan mal nisaba ulaşırsa zekât verilir.
Diğer Görüşler
Şafii mezhebine göre de borçlar maldan düşülür ve nisaba bakılır. Malın tamamı üzerinden zekât verilmez. Malın borçtan fazla olması gerekir. Mal borçtan azsa zekât gerekmez.
Sonuç
Özetle, borcunuzu ödeyebilecek durumdaysanız öncelikle borcunuzu ödemeniz gerekir. Borçlar düşüldükten sonra kalan mal nisaba ulaşırsa zekât vermelisiniz. Borcunuz malınızdan fazla ise zekât yükümlülüğünüz yoktur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
