Borcu Olduğu Halde Parası Olan Zekat Verir mi?
Faahfaahinta Su'aasha
"Hocam ben 2008 senesinde Memurkent TOKİ’den bir daireye yazıldım. Daireye 26500 TL para verdim. Bu arada 100000 TL para biriktirdim. TOKİ ile sözleşme imzaladık. Ben bu arada zekat düşer diyerek paranın zekatını veriyordum. Fakat TOKİ evi teslim etmedi ben de kirada oturmaya devam ettim. TOKİ’ye 75000 TL civarında borcum oluyordu. Sonra evi satmaya ve bütün paramla başka bir ev almaya karar verdim. Fakat TOKİ’deki evi yani hisseyi bir türlü satamadım. Bu 100 bin TL’ye zekat düşer mi? Yoksa TOKİ’ye olan borcuma sayılır mı?"
Açıklama
Bu mesele, borçlu olunan miktar ile elde bulunan paranın zekat hesaplamasında nasıl değerlendirileceğiyle ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kişinin elinde bulunan paradan borçları düşüldükten sonra kalan miktar nisab miktarına ulaşmışsa zekat vermesi gerekir. Yani, TOKİ’ye olan borcunuz toplam mal varlığınızdan düşülür ve kalan miktar üzerinden zekat hesaplanır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın farz oluşu ve malın temizlenmesiyle ilgili ayetler bulunmaktadır:
"Mallarınızda belirli bir miktar ve belirli bir süre geçtikten sonra, fakirlere zekat vermeniz farz kılındı." (Bakara, 2/267)
Hadislerde de malın temizlenmesi ve borçların hesaba katılması önemlidir:
"Zekat, malı temizler ve bereketlendirir." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, sizin durumunuzda TOKİ’ye olan 75.000 TL borcunuz, mal varlığınızdan düşülmelidir. Elinizde 100.000 TL para var ancak 75.000 TL borcunuz olduğuna göre net mal varlığınız 25.000 TL'dir. Zekat nisabı, günümüzde yaklaşık 85 gram altın değerindedir ve bu miktar yaklaşık 30.000 TL civarındadır (altın fiyatına göre değişir). Eğer net mal varlığınız bu nisabın altındaysa zekat vermeniz gerekmez.
Burada önemli olan, borcun kesin ve ödenmesi gereken bir borç olmasıdır. TOKİ ile yaptığınız sözleşme gereği bu borç kesin ve ödenmesi gereken bir borçsa, zekat hesaplamasında düşülür. Ayrıca, TOKİ’deki dairenin henüz teslim edilmemesi ve satılamaması durumu, malın zekat hesaplamasında nasıl değerlendirileceği konusunda farklılık yaratabilir. Ancak genel olarak, borçlar maldan düşülür.
Bu durumda, paranın tamamı üzerinden değil, borç düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden zekat verilir. Eğer net mal varlığınız nisab miktarına ulaşırsa, %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak borçların maldan düşülmesi kabul edilir. Ancak bazı alimler, borcun vadesi ve kesinliği hususunda farklı değerlendirmeler yapabilirler. Mesela Şafii mezhebi de borcun düşülmesi gerektiğini söyler. Malikin görüşünde de benzer şekilde borçlar hesaba katılır.
Sonuç
Özetle, TOKİ’ye olan borcunuz kesin ve ödenmesi gereken bir borçsa, elinizdeki 100.000 TL’den bu borcu düşüp kalan miktar üzerinden zekat vermelisiniz. Borç düşüldükten sonra nisaba ulaşmıyorsa zekat vermeniz gerekmez.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
