Borcu Olan Birinin Zekat Vermesi

Açıklama

Değerli Müslüman, zekât hesaplamasında borçların nasıl dikkate alınacağı önemli bir konudur. Özellikle faizsiz bankacılık gibi modern finansal araçlarla alınan borçlarda, borcun tamamı mı yoksa sadece taksitler mi hesaba katılmalı sorusu sıkça sorulmaktadır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, zekât hesaplanırken kişinin mevcut borçlarının tamamı değil, sadece zekât zamanı ödenmesi gereken borçlar (yani vadesi gelmiş borçlar) dikkate alınır. Bu durumda, borcun tamamı değil, sadece o ay ödenmesi gereken taksitler maldan düşülür.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekâtın malın temizlenmesi ve artırılması için farz kılındığı belirtilir:

“Mallarınızda, yıllık belirli bir miktar (nisap) bulunduğu zaman, ondan zekâtı verin.” (Tevbe, 9/103)

Hadislerde ise borçların zekât hesaplamasında dikkate alınması gerektiği, ancak sadece ödenmesi gereken borcun maldan düşüleceği anlaşılmaktadır:

“Borçlu olan kimse, borcunu ödeyinceye kadar zekât vermez.” (İbn Mace)

Detaylı Açıklama

Günümüzde faizsiz bankacılık sistemiyle alınan araç kredilerinde, borç genellikle taksitler halinde ödenir. Hanefi mezhebine göre, zekât hesaplanırken kişinin toplam borcunun tamamı değil, sadece zekât zamanı ödenmesi gereken taksit miktarı maldan düşülür. Çünkü borcun tamamı henüz vadesi gelmemiştir ve kişinin o anki mal varlığını azaltmaz. Bu yaklaşım, kişinin gerçek ekonomik durumunu daha doğru yansıtır ve zekâtın hikmetine uygundur.

Örneğin, aracınızın toplam borcu 3 yıl sürecekse, zekât zamanı sadece o ay ödenmesi gereken taksit miktarını maldan düşmelisiniz. Böylece, malınızın gerçek değeri üzerinden zekâtınızı hesaplamış olursunuz.

Diyanet İşleri Başkanlığı da benzer şekilde, borcun tamamının değil, vadesi gelmiş borcun dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir. Bu, borçlu müminin zorlanmaması ve zekâtın kolaylaştırılması prensibine uygundur.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüş hakimdir. Şafii ve Malik mezheplerinde de vadesi gelmiş borçların maldan düşülmesi esastır. Ancak Hanbeli mezhebinde bazı alimler, borcun tamamının dikkate alınabileceğini belirtmişlerdir. Fakat bu görüş yaygın değildir ve Hanefi mezhebine göre hareket etmek Türkiye şartlarında daha uygundur.

Sonuç

Sonuç olarak, borcu olan kardeşim, zekât hesaplamasında sadece o ay ödenmesi gereken taksitleri malından düşerek zekâtını verebilirsin. Bu, hem İslami ölçülere uygundur hem de senin için kolaylık sağlar.