Borcu Ödemeyi Erteleyen Kişiye Karşı Tavır
تفاصيل السؤال
"Selamünaleyküm. Ben öğretmenim ve okulda çalışan memur benden 500 TL borç para istedi. Ben de vereceğimi söyledim. Sonra kredi kartımdan 500 TL kullanacağını söyledi ve 3500 TL olan limitli karttan daha fazla para kullandı. Belli bir süre söyledi o sürede vereceğim dedi. Ama halen süre istiyor ve yalan söylediğini de düşünmeye başladım. Bir yerde senedi olduğunu ve en kısa zamanda geri ödeyeceğini söylüyor. Ben ona iyilik yapmak istedim ama söylediği sürede hala vermedi. Acaba bu olayın dini açıdan değerlendirmesi nedir? Tabi bu arada verdiğime de pişman oldum."
Açıklama
Borç vermek, İslam'da güzel bir davranış olup, borcun zamanında ve doğru şekilde ödenmesi de önemlidir. Borcunu erteleyen veya ödemekte geciken kişiye karşı nasıl davranılması gerektiği İslami ölçülerle değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, borçlu kişinin borcunu ödemesi farzdır ve borç verenin hakkıdır. Borçlu, söz verdiği halde borcunu geciktiriyorsa, borç veren sabırlı olmalı, ancak hakkını aramakta da hak sahibidir. Borçlu yalan söylüyorsa bu hoş karşılanmaz ve dürüstlük esastır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de borç ve borçlunun durumu hakkında şu ayetler vardır:
"Ey iman edenler! Borçlandığınız zaman onu yazın. Aranızda adaletle yazan bir katip, Allah'ın kendisine öğrettiği gibi yazsın." (Bakara, 2/282)
"Eğer borçlu güçsüzse veya zayıfsa, borç veren ona kolaylık sağlamalıdır. Eğer borçlu borcunu ödemekte isteksizse, borç veren ona yardım etmelidir." (Bakara, 2/280)
Hadislerde de borçluya karşı iyi davranılması, ancak borcun ödenmesinin önemine dikkat çekilmiştir:
"Borçlu, borcunu ödeyene kadar Allah'ın gazabındadır." (Tirmizi)
"Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız ve müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz." (Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, borç vermek iyilik ve güven göstergesidir. Ancak borçlu kişi söz verdiği halde borcunu ödemekte gecikiyor ve yalan söylüyorsa, bu durum üzücüdür ve İslam ahlakına uygun değildir. Öncelikle sabırlı olmak, borçluya hatırlatmak ve hakkınızı nazikçe talep etmek gerekir. Senedin olması, hakkınızı korumak açısından önemlidir ve bu durumda yasal yollar da düşünülebilir. Ancak İslam'da zorlama ve düşmanlık yerine, affetme ve kolaylık gösterme tavsiye edilir. Borçluya karşı kin tutmamak, ancak hakkınızı da unutmamak gerekir. Borç vermeden önce sınırları belirlemek, mümkünse yazılı belge almak daha sağlıklıdır. Günümüzde kredi kartı gibi araçların kötüye kullanımı da dikkatle izlenmelidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de borcun ödenmesi farz kabul edilir. Maliki mezhebinde ise borçluya karşı daha çok kolaylık ve affetme tavsiye edilir. Ancak genel olarak tüm mezhepler borcun ödenmesini zorunlu görür ve yalan söylemenin caiz olmadığını belirtir.
Sonuç
Öğretmen kardeşim, borç verdiğiniz kişiye karşı sabırlı olun, hakkınızı nazikçe talep edin ve yalan söylemesine karşı dikkatli olun. Borç vermeden önce yazılı belge almak ve sınır koymak önemlidir. İslam, kolaylaştırmayı ve dürüstlüğü emreder, zorlama ve düşmanlığı değil.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
