Borçtan zekat

Açıklama

Bu soruda, borç verilen altının zekata tabi olup olmadığı ve borcun geri alınamaması durumunda zekatın nasıl hesaplanacağı konusu ele alınmaktadır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, borç olarak verilen altın, alacaklı tarafından henüz geri alınmamışsa, borçlu tarafından zekat verilmez. Ancak borçlu, borcunu geri alabilecek durumda değilse ve bu borç uzun süre geri alınamıyorsa, alacaklı zekat vermekle yükümlüdür. Yani, borçlu değil, alacaklı kişi borçlu altın üzerinden zekat verir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekatın malın üzerinden verilmesi emredilmiştir:

“Mallarınızda, onda bir nisabına ulaşanlardan zekâtı alın.” (Tevbe, 9/103)

Hadislerde ise malın tam olarak elde bulunması gerektiği, borçlar için farklı hüküm olduğu anlaşılmaktadır:

“Her kim malında zekâtı verirse, o mal bereketlenir.” (Buhari, Zekât, 1)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman kardeşim, teyzenizin 114 gram altını vardı ve 81 gramını borç olarak verdi. Borç verdiği kişiyle ilgili durum, zekatın kim tarafından ve nasıl verileceğini etkiler. Borçlu kişi borcunu geri ödeyemiyorsa ve bu durum uzun sürüyorsa, borçlu altın üzerinde zekat sorumluluğu yoktur. Çünkü altın artık onun malı değildir, alacaklıya aittir. Ancak alacaklı da bu altını fiilen elinde bulundurmuyorsa, zekat vermesi gerekir. Çünkü zekat, malın üzerinden ve malın sahibinden alınır.

Eşinin geliri düşük ve geçim sıkıntısı varsa, borcun geri alınması önceliklidir. Zekat vermek için borcun kesin olarak geri alınabilir olması gerekir. Eğer borç geri alınamıyorsa, bu durumda borçlu değil alacaklı zekat verir. Ayrıca, zekat nisabı 85 gram altın olarak kabul edilir. Teyzenizin toplam altını 114 gram olduğundan, borç verdiği 81 gram altın hariç, kalan 33 gram altın zekat nisabının altında kalır ve zekat verilmez.

Bu durumda, teyzenizin elinde kalan altın nisabın altında olduğu için zekat gerekmez. Borç verilen altın ise alacaklıda olduğu için, alacaklı kişi zekat vermelidir. Ancak alacaklı kişi de altın üzerinden zekat vermek zorundadır. Eğer alacaklı kişi borcunu ödeyemiyorsa ve bu durum uzun sürüyorsa, bu borç için zekat verilmez.

Diğer Görüşler

Şafii mezhebine göre, borç verilen mal zekat nisabına dahil edilmez, yani borç verilen mal üzerinden zekat verilmez. Malın fiilen elde bulunması gerekir. Maliki mezhebinde ise benzer şekilde borç verilen mal zekat için sayılmaz. Hanbeli mezhebinde de borç verilen mal zekatın hesabında dikkate alınmaz.

Sonuç

Teyzenizin elinde kalan altın 33 gram olduğu için zekat nisabına ulaşmamaktadır ve zekat verilmez. Borç verilen altın ise alacaklıda olduğu için, alacaklı kişi zekat vermelidir. Ancak alacaklı kişi borcunu geri alamıyorsa, zekat verilmez. Bu durumda teyzenizden zekat beklenmez. Allah kolaylık versin, hayırlı Ramazanlar dilerim.