Borçlu Şirketin Parasını Kendime Alabilir miyim?
جزئیات سؤال
"Muhterem hocam, selamünaleyküm.Yeni bir iş yerinde muhasebe müdürü olarak işe başladım. Madden çok sıkıntılı bir firma. İşe girdiğim 6 aydır ara sıra harçlık mahiyetindeki ücret dışında maaşımı alamıyorum. Üstelik başka yerden 10 bin TL gibi borç bularak patronlara verdim. Ancak ben bu arada -tevafuk oldu- firma adına bir satış yaptım ve parasını peşin tahsil ettim. Yaklaşık 10 bin TL'ye tekabül ediyor. Bu parayı işyerine vermesem de borcumdan dolayı aldığım yere iade için kullansam olur mu? Biliyorum ki, patronlara satışı bildirsem mutlaka o parayı benden isterler ve "senin alacağına daha sonra bakarız" derler. Hocam içime sinmiyor izinsiz yaptığımdan dolayı fakat sıkıntım had safhada, üstelik borç benim değil şirket adına alınmış bir borç."
Açıklama
Borçlu bir şirkette muhasebe müdürü olarak çalışan bir kişinin, şirket adına tahsil ettiği parayı kendi borcuna mahsup edip edemeyeceği konusu, İslam hukukunda önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, şirket adına tahsil edilen para şirkete aittir ve izinsiz olarak kişisel borca mahsup edilmesi caiz değildir. Bu tür bir işlem, şirkete ait malı izinsiz almak anlamına gelir ve haksızlık teşkil eder.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mal ve mülkün sahibine iade edilmesi emredilir:
"Ey iman edenler! Emanetlerinizi ehline verin..." (Nisa Suresi, 4:58)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Her kim bir müminin malını izinsiz alırsa, kıyamet günü onun üzerine ateşten bir zincir vurulur." (Buhari, Emanet, 3)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, şirket adına tahsil ettiğiniz para, şirkete ait bir emanettir. Bu parayı izinsiz olarak kendi borcunuza mahsup etmek, şirkete karşı bir haksızlık ve emanetin kötüye kullanılmasıdır. Şirketin maddi sıkıntıları sizi zor durumda bırakabilir ancak İslam hukuku, mal sahibinin izni olmadan malını kullanmayı yasaklar. Bu durumda yapmanız gereken, durumu patronlarınızla açıkça konuşmak ve alacaklarınızın ödenmesini talep etmektir. Eğer şirket size borçlu ise, bu borcun tahsili için yasal yolları veya işyeri içi anlaşmaları beklemek gerekir. Sizden izinsiz olarak parayı almanız, şirkete karşı sorumluluğunuzu ihlal eder ve bu durum İslam ahlakına uygun değildir.
Öte yandan, şirketin borcunu sizin üstlenmeniz ayrı bir meseledir. Şirket adına alınan borç, şirketin borcudur; sizin şahsi borcunuz değildir. Bu nedenle şirket parasını kendi borcunuza mahsup etmek, şirkete ait malı haksız yere almak olur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, şirketin malını izinsiz kullanmayı caiz görmezler. Ancak bazı durumlarda, zorunluluk ve acil ihtiyaç hallerinde, alacaklı ile anlaşarak geçici mahsup yapılabilir. Fakat bu da mutlaka tarafların rızası ile olmalıdır.
Sonuç
Özetle, şirket adına tahsil ettiğiniz parayı izinsiz olarak kendi borcunuza mahsup etmemeniz gerekir. Durumu patronlarınızla görüşüp, alacaklarınızın ödenmesini talep etmeniz İslam ahlakına ve hukuka uygun yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
