Bir işte sadece kâra ortak olunur mu?

Açıklama

Bir işte sadece kâra ortak olmak ve zarar etmeme durumu, İslam hukukunda ortaklık (şirk) ve kar-zarar paylaşımı bağlamında değerlendirilir. Bu tür ortaklıkların helal olup olmadığı, tarafların anlaşmasına ve risk paylaşımına bağlıdır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, bir işte sadece kâra ortak olmak, zarar paylaşımı olmadan kâr elde etmek, yani sermaye sahibinin sadece kârdan pay alıp zarara katılmaması, genellikle faiz (riba) hükmüne girer ve caiz değildir. Çünkü bu durumda sermaye sahibi riske girmemekte, sadece kâr üzerinden haksız kazanç sağlamaktadır.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili ayetler bu konuda temel delildir:

"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, yaptıkları işte kendilerini güçlendirmeleri için uyarılırlar." (Bakara, 2/275)

Hadislerde de faizle ilgili uyarılar bulunmaktadır:

"Faiz yediği sürece, namazı kabul olmaz." (Sahih Buhari)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, sizin durumunuzda mükellefiniz sizden para istemiş ve kâr ortağı olmanızı teklif etmiş. Ancak sadece kâra ortak olup zarara katılmamak, yani verdiğiniz paranın zararını üstlenmemek, İslam fıkhında faizli işlem olarak değerlendirilir. Çünkü siz risk almadan kâr elde etmiş olursunuz. Bu durum, faiz yasağının temel sebeplerinden biridir.

İslam'da ortaklıkta (mudarabe veya şerik) sermaye sahibi ve iş sahibi birlikte hem kârı hem zararı paylaşırlar. Eğer zarar olursa, sermaye sahibi zararını üstlenir, iş sahibi ise emeğiyle zararını karşılar. Sadece kâr paylaşımı, sermaye sahibinin riske girmemesi nedeniyle caiz değildir.

Bu nedenle, eğer para verecekseniz, bu ya faizsiz bir borç (kredi) olarak verilmeli ya da ortaklık esaslarına uygun şekilde kâr ve zarara birlikte katılmalısınız. Zor durumda olduğunuz için borç vermek zorunda kalırsanız, karşılığında kâr talep etmemeniz gerekir. Aksi halde bu işlem faizli işlem olur ve haramdır.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de benzer şekilde değerlendirilir. Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de sadece kâra ortak olup zarara katılmamak caiz görülmez. Ancak bazı çağdaş İslam finans kurumları, risk paylaşımı esasına dayalı finans modelleri geliştirerek bu tür durumlara çözüm üretmeye çalışmaktadır.

Sonuç

Özetle, sadece kâra ortak olup zarara katılmamak İslam'da caiz değildir ve faiz yasağı kapsamındadır. Size tavsiyem, bu tür işlemlerde mutlaka riski paylaşan ortaklık esaslarına göre hareket etmeniz veya faizsiz borç vermenizdir.