Bazen Gıybete Engel Olamıyorum, Ne Yapmalıyım?
Butiran Soalan
"Selamünaleyküm hocam. Çevredeki insanları, özellikle yakın akrabalarımı gıybet ederlerken görsem mutlaka uyarıyorum ama (özellikle kayınvalidem diğer gelinlerini bana anlatırken) engel olamıyorum. Vicdan azabı çekiyorum ve ancak kalpten buğz ediyorum. Yine de günaha girmiş oluyor muyum?
Aleykümselam. Allah elimizden gelmeyenden sorumlu tutmaz bizi."
Açıklama
Gıybet, bir kişinin arkasından onun hoşlanmayacağı şekilde konuşmak anlamına gelir ve İslam'da büyük günahlardan sayılır. Gıybeti engellemek, hem bireysel hem toplumsal açıdan önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre gıybet etmek haramdır ve engellemek mükellefiyetimizdir. Ancak engel olamamak, kişinin gücü dışında ise günah sorumluluğu hafifler. Yine de kalpten gıybet edenlere karşı buğz etmek ve onları uyarmak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de gıybetin yasaklandığı açıkça belirtilmiştir:
"Ey iman edenler! Kendinizi çokça tahkir etmeyin. Birbirinizin ayıplarını arkanızdan konuşmayın. Hanginiz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır? İşte bundan tiksindiniz. Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, tevbeleri çok kabul edendir, çok merhamet edendir." (Hucurat, 12)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Gıybet nedir, biliyor musunuz?" Ashab: "Allah ve Resulü daha iyi bilir" dediler. Peygamber (sav): "Kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, gıybeti engellemek önemli bir görevdir ancak bazen aile içinde veya yakın çevrede bunu yapmak zor olabilir. Kayınvalideniz gibi yakınlarınız gıybet ederken onları uyarmanız sevap ve sorumluluktur. Ancak engel olamamak, zor durumda kalmak veya ortamın elvermemesi halinde, kişinin gücü ölçüsünde sorumluluğu vardır. Bu durumda kalpten buğz etmek, gıybeti hoş görmemek ve Allah'tan yardım dilemek önemlidir.
Gıybet ortamından mümkün olduğunca uzak durmak, konuşulanları onaylamamak ve ortamı değiştirmeye çalışmak da faydalıdır. Ayrıca dua etmek, sabırlı olmak ve Allah'ın affına sığınmak gerekir. Unutmayınız ki, İslam dini kolaylaştırıcıdır ve zorlukta sorumluluk hafifler.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de gıybet haramdır ve engellemek vacip veya sünnet olarak değerlendirilir. Hanbeli mezhebinde de benzer şekilde gıybetten sakınmak ve engellemek önemlidir. Ancak herkesin gücü ölçüsünde sorumluluk kabul edilir.
Sonuç
Gıybeti engellemek için elinizden geleni yapınız, engel olamadığınızda kalpten buğz etmek ve Allah'tan af dilemekle yetininiz. Günah sorumluluğu, kişinin gücü ve niyetine göre değerlendirilir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
